Muhabbet Kuşlarında Sinüzit ve Tedavisi

Muhabbet Kuşlarında Sinüzit ve Tedavisi

Muhabbet kuşlarında gözün çevresinde veya altında belirgin bir şişlik, burun akıntısı ve tekrarlayan hapşırma fark edildiğinde akla gelen sorunlardan biri sinüzittir.

Muhabbet kuşlarında sinüzit, baş bölgesinde bulunan ve burun boşluğuyla bağlantılı sinüslerin iltihaplanmasıdır. Özellikle göz çevresindeki infraorbital sinüslerin etkilenmesi, kuşun yüzünde tek veya çift taraflı şişlik oluşturabilir.

Ancak her göz şişliği veya burun akıntısı sinüzit değildir.

Göz hastalıkları, yabancı maddeler, travma, farklı solunum sistemi hastalıkları ve bazı beslenme problemleri benzer belirtiler oluşturabilir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce sorunun gerçekten sinüslerden kaynaklanıp kaynaklanmadığının anlaşılması önemlidir.

Muhabbet Kuşlarının Sinüsleri Nerede Bulunur?

Kuşların baş bölgesinde burun boşluğu ve göz çevresiyle bağlantılı hava dolu sinüs yapıları bulunur.

Muhabbet kuşlarında özellikle infraorbital sinüs, gözün çevresindeki dokularla yakın ilişkilidir.

Bu nedenle sinüs içerisinde:

• iltihap,
• sıvı,
• yoğun salgı,
• mantar kaynaklı materyal

biriktiğinde dışarıdan göz çevresinde veya yüzün bir tarafında şişlik fark edilebilir.

Sinüslerin göz ve burunla yakın ilişkisi nedeniyle aynı kuşta göz akıntısı ile burun akıntısının birlikte görülmesi şaşırtıcı değildir.

Muhabbet Kuşlarında Sinüzit Neden Olur?

Sinüzit tek bir mikroorganizmanın oluşturduğu tek tip bir hastalık değildir.

Farklı nedenler aynı bölgenin iltihaplanmasına yol açabilir.

Bakteriyel Enfeksiyonlar

Muhabbet kuşlarında ve diğer evcil kuşlarda çeşitli bakteriler üst solunum yollarını ve sinüsleri etkileyebilir.

Bu nedenle bakteriyel sinüzit mümkündür ancak yalnız akıntının görünümüne bakılarak hangi bakterinin sorumlu olduğu belirlenemez.

Gerekli durumlarda veteriner hekim sinüsten veya solunum yollarından örnek alarak mikroskobik inceleme ve kültür yapabilir.

Chlamydia psittaci

Psittakoza neden olan Chlamydia psittaci göz, burun ve solunum sistemi belirtilerine yol açabilir.

Bazı kuşlarda:

• göz akıntısı,
• burun akıntısı,
• konjonktivit,
• halsizlik,
• iştahsızlık

birlikte görülebilir.

Ancak her sinüzit vakası psittakoz değildir.

Mycoplasma

Mycoplasma türleri de bazı kuşlarda kronik üst solunum yolu ve sinüs problemleriyle ilişkilendirilebilir.

Bu nedenle sürekli tekrarlayan veya standart tedavilere yanıt vermeyen sinüs problemlerinde yalnız sıradan bakteriyel enfeksiyon düşünülmemelidir.

Mantar Enfeksiyonları

Aspergillus gibi mantarlar kuşların solunum sistemini etkileyebilir.

Bazı vakalarda infraorbital sinüslerde mantar enfeksiyonu gelişebilir ve kronikleşen hastalık daha zor tedavi edilebilir.

Bu tür vakalar yalnız antibiyotikle düzelmez.

A Vitamini Yetersizliği

Uzun süre yalnızca tohum ağırlıklı ve dengesiz beslenen muhabbet kuşlarında A vitamini yetersizliği gelişebilir.

A vitamini, solunum yollarını kaplayan dokuların normal yapısının korunmasında önemlidir.

Eksiklik durumunda bu dokular bozulabilir ve kuş:

• burun akıntısı,
• hapşırma,
• göz çevresinde şişlik,
• konjonktivit,
• tekrarlayan sinüs ve solunum sorunları

yaşayabilir.

Bu nedenle kronik sinüzitte yalnız mikroorganizmayı değil kuşun beslenmesini de değerlendirmek gerekir.

Cereyan Muhabbet Kuşunda Sinüzit Yapar mı?

Tek başına hayır.

Soğuk veya doğrudan hava akımı kuşu rahatsız edebilir ancak bakteriyel sinüzit “cereyanda kalmaktan” oluşmaz.

Enfeksiyon gelişmesi için bakteri, mantar veya başka bir hastalık etkeninin bulunması gerekir.

Bu nedenle burun akıntısı ve göz şişliği başlayan kuşa:

“Üşüttü, birkaç gün sıcak tutalım geçer.”

diye yaklaşmak doğru değildir.

Özellikle belirtiler devam ediyorsa gerçek neden araştırılmalıdır.

Sigara, Parfüm ve Toz Sinüsleri Etkiler mi?

Evet.

Muhabbet kuşlarının solunum sistemi havadaki tahriş edici maddelere karşı hassastır.

Özellikle:

• sigara dumanı,
• elektronik sigara dumanı,
• oda spreyi,
• parfüm,
• aerosol temizlik ürünleri,
• yoğun yem ve ortam tozu

burun ve solunum yollarında tahrişe neden olabilir.

Tahriş her zaman gerçek enfeksiyon anlamına gelmez ancak göz sulanması, hapşırma ve burun akıntısı gibi enfeksiyona benzeyen belirtiler oluşturabilir.

Kuşun yaşadığı ortamda hava kalitesi bu nedenle önemlidir.

Kuşlarda Diş Problemi Sinüzit Yapar mı?

Hayır.

Muhabbet kuşlarının dişi yoktur.

Bu nedenle insanlarda veya bazı memelilerde görülen “diş kökü enfeksiyonunun sinüse yayılması” muhabbet kuşlarında sinüzit nedeni değildir.

Gaga hastalıkları ve ağız içerisindeki bazı problemler ayrıca değerlendirilir ancak bunları diş hastalığı olarak tanımlamak doğru değildir.

Muhabbet Kuşlarında Sinüzit Belirtileri Nelerdir?

Sinüzitin görüntüsü hastalığın nedenine ve ne kadar ilerlediğine göre değişebilir.

En sık dikkat çeken belirtiler:

• gözün çevresinde veya altında şişlik,
• tek taraflı yüz şişliği,
• göz akıntısı,
• burun akıntısı,
• burun deliklerinin kirlenmesi veya tıkanması,
• tekrarlayan hapşırma,
• gözün kısılması veya kapalı tutulması,
• nefes alırken anormal ses,
• yüz tüylerinin ıslak veya yapışkan kalmasıdır.

Daha genel hastalık geliştiğinde:

• iştahsızlık,
• kilo kaybı,
• sürekli kabarık durma,
• normalden fazla uyuma,
• hareket azalması

da görülebilir.

Sinüzitte Göz Neden Şişer?

Kuşlarda infraorbital sinüs göz çevresindeki yapılarla yakın konumdadır.

Sinüs içerisinde yoğun salgı veya iltihaplı materyal biriktiğinde çevredeki dokular dışarı doğru genişleyebilir.

Bu nedenle gözün kendisi normal olsa bile kuşun yüzü:

• şiş,
• asimetrik,
• göz dışarı itilmiş gibi

görünebilir.

Ancak büyük göz çevresi şişlikleri yalnız sinüzitte görülmez.

Apse, kitle, travma ve farklı göz hastalıkları da benzer görüntü oluşturabilir.

Sinüzit Tek Gözde Olabilir mi?

Evet.

Sinüs problemi başlangıçta yüzün yalnız bir tarafında belirgin olabilir.

Bu durumda bir gözün çevresi şişerken diğer taraf tamamen normal görünebilir.

Ancak:

“Tek göz şiştiyse kesin sinüzittir.”

demek doğru değildir.

Yabancı madde, travma, göz enfeksiyonu ve başka yerel problemler de tek taraflı belirtiler oluşturabilir.

Burun Akıntısının Rengi Bakteriyi Gösterir mi?

Hayır.

Berrak, beyazımsı veya daha yoğun akıntılar farklı nedenlerle görülebilir.

Yoğun ve iltihaplı görünüm bakteriyel enfeksiyon şüphesini artırabilir ancak yalnız renge bakarak hangi mikroorganizmanın bulunduğu anlaşılamaz.

Dolayısıyla:

“Sarı akıntı var, antibiyotik gerekiyor.”

şeklinde otomatik bir tedavi kararı verilmemelidir.

Başını Eğmesi Sinüzit Belirtisi midir?

Sinüzitin temel ve güvenilir belirtilerinden biri değildir.

Başın sürekli yana dönmesi, ağır denge kaybı veya düşme varsa yalnız sinüs problemi düşünülmemelidir.

Kulak, sinir sistemi, travma, toksinler ve başka hastalıklar da değerlendirilmelidir.

Muhabbet Kuşlarında Sinüzit Nasıl Teşhis Edilir?

Öncelikle kuşun:

• gözleri,
• burun delikleri,
• cere bölgesi,
• ağız ve burun arkasındaki yapılar,
• solunum şekli,
• genel vücut kondisyonu

değerlendirilir.

Veteriner hekim gerekli gördüğünde sinüs veya solunum yollarındaki materyalden örnek alabilir.

Örnekte:

• hücresel inceleme,
• bakteri kültürü,
• antibiyotik duyarlılık testi,
• belirli enfeksiyonlar için PCR

kullanılabilir.

Tekrarlayan veya derin sinüs hastalıklarında görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.

Amaç yalnız “sinüzit var” demek değil, sinüzite neyin neden olduğunu bulmaktır.

Muhabbet Kuşlarında Sinüzit Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi nedenine göre değişir.

Sinüzitin tek ve standart bir ilacı yoktur.

Bakteriyel Sinüzit

Bakteriyel enfeksiyon doğrulandığında veya güçlü şekilde düşünüldüğünde uygun antibiyotik kullanılabilir.

Hangi antibiyotiğin kullanılacağı vakaya göre belirlenir.

Özellikle kronik veya daha önce tedavi edilmiş vakalarda kültür ve antibiyotik duyarlılık testi yararlı olabilir.

Her sinüzit için sabit 7–14 günlük antibiyotik kuralı yoktur.

Tedavinin süresi hastalığın nedenine ve şiddetine göre veteriner hekim tarafından belirlenir.

Mantar Kaynaklı Sinüzit

Mantar enfeksiyonları antibiyotikle tedavi edilmez.

Uygun antifungal tedavi gerekir.

Sinüs içerisinde yoğun veya katılaşmış mantar materyali bulunan bazı kronik vakalarda yalnız ilaç yeterli olmayabilir ve veteriner tarafından bölgenin temizlenmesi gerekebilir.

Psittakozla İlişkili Hastalık

Chlamydia psittaci tespit edilirse psittakoza yönelik uygun ve yeterli süreli antibiyotik tedavisi uygulanır.

Bu enfeksiyon zoonotik olduğu için aynı ortamda bulunan diğer kuşların ve insan temasının da dikkate alınması gerekir.

Beslenmeyle İlişkili Sorunlar

A vitamini yetersizliği veya ciddi beslenme dengesizliği varsa yalnız enfeksiyonu tedavi etmek yeterli olmayabilir.

Kuşun diyeti de düzeltilmelidir.

Ancak kendi başınıza yüksek doz A vitamini başlamayın.

A vitamini fazlalığı da kuşlar için zararlı olabilir.

Sinüslerin Veteriner Tarafından Temizlenmesi Gerekebilir mi?

Bazı vakalarda evet.

Kuşların iltihaplı materyali insanların irinlerinden daha yoğun ve katı yapıda olabilir.

Sinüs içerisinde biriken bu materyal bazen yalnız ilaçla kolayca uzaklaşmaz.

Veteriner hekim gerekli görürse sinüsün:

• yıkanması,
• içerikteki materyalin çıkarılması,
• örnek alınması

gibi işlemler yapabilir.

Özellikle uzun süredir devam eden büyük yüz şişliklerinde bu işlemler tedavinin önemli bir parçası olabilir.

Burun Delikleri Evde Yıkanır mı?

Sinüs veya burun boşluğunu evde şırıngayla yıkamaya çalışmayın.

Yanlış uygulamada sıvının solunum yollarına kaçması mümkündür.

Aynı şekilde:

• burun spreyi,
• insanlarda kullanılan burun açıcı damla,
• mentollü ürün,
• uçucu yağ,
• sirke,
• limon,
• sarımsak suyu

kuşun burun deliklerine uygulanmamalıdır.

Yalnızca burun deliğinin dış çevresinde kurumuş salgı bulunuyorsa steril serum fizyolojik ile nemlendirilmiş temiz gazlı bez kullanılarak dış yüzey nazikçe temizlenebilir.

Derindeki tıkaç çekilmemelidir.

Sinüzitli Kuşa Buhar Verilir mi?

Kuşu kaynar suyun üzerine tutmak veya yoğun sıcak buhara maruz bırakmak güvenli değildir.

Yanık ve solunum problemi riski vardır.

Ortam çok kuruysa uygun ve temiz bir nem düzeyi kuşun rahatlığını artırabilir.

Nemlendirici kullanılıyorsa cihazın temiz tutulması özellikle önemlidir. Kirli nemlendiriciler mikroorganizmaları havaya yayabilir.

Nem desteği sinüzitin nedenini tedavi etmez.

Sinüzitli Kuş Evde Nasıl Desteklenir?

Veteriner değerlendirmesine kadar:

• kuşu sakin tutun,
• gereksiz yakalamadan kaçının,
• temiz suyu kolay ulaşılır yerde bulundurun,
• alışık olduğu yiyecekleri yemesini takip edin,
• duman ve aerosol ürünleri ortamdan uzaklaştırın,
• kafesin hava kalitesini iyi tutun.

Kuşun gözünü veya burun deliklerini zorla açmaya çalışmayın.

Rastgele antibiyotik, insan göz damlası veya bitkisel karışım kullanmayın.

Sinüzit Bulaşıcı mıdır?

Sinüzitin kendisi bulaşıcı bir hastalık adı değildir.

Bulaşıcılık nedenine bağlıdır.

Örneğin bazı bakteriyel enfeksiyonlar veya Chlamydia psittaci diğer kuşlara geçebilir.

Buna karşılık çevresel tahriş veya beslenme yetersizliği bulaşıcı değildir.

Bu nedenle nedeni bilinmeyen ve göz-burun akıntısı bulunan bir kuşu diğer kuşlarla aynı yemlik ve sulukta tutmamak mantıklıdır.

Muhabbet Kuşlarında Sinüzit Nasıl Önlenir?

Bütün sinüzit vakalarını önlemek mümkün değildir ancak risk azaltılabilir.

Bunun için:

• yalnız tohuma dayalı beslenmeden kaçının,
• dengeli beslenme sağlayın,
• temiz içme suyu verin,
• kafes ve ekipmanları düzenli temizleyin,
• yoğun toz birikmesini önleyin,
• sigara ve elektronik sigara dumanından uzak tutun,
• parfüm ve aerosol ürünleri kuşun yanında kullanmayın,
• yeni kuşları doğrudan mevcut kuşlarla birleştirmeyin,
• devam eden göz ve burun akıntısını önemseyin.

Sağlıklı kuşa koruyucu amaçla antibiyotik vermek sinüziti önleyen bir yöntem değildir.

Ne Zaman Veteriner Hekime Başvurulmalı?

Özellikle:

• göz çevresindeki şişlik büyüyorsa,
• bir göz tamamen kapanmışsa,
• burun delikleri yoğun salgıyla tıkanmışsa,
• akıntı devam ediyorsa,
• kuş nefes almakta zorlanıyorsa,
• ağız açık nefes alıyorsa,
• her nefeste kuyruğu belirgin hareket ediyorsa,
• yem yemiyorsa,
• kilo kaybediyorsa,
• sürekli kafes tabanında duruyorsa

beklemek doğru değildir.

Belirgin solunum güçlüğü bulunan kuş mümkün olduğunca az strese maruz bırakılmalıdır.

Muhabbet Kuşlarında Sinüzitte En Önemli Nokta

Sinüzit tek başına tedavi adı belirleyen bir teşhis değildir.

Sinüs iltihabının altında:

• bakteri,
• Chlamydia,
• Mycoplasma,
• mantar,
• beslenme yetersizliği,
• çevresel tahriş

gibi birbirinden farklı nedenler bulunabilir.

Bu nedenle göz çevresindeki şişliği indirmenin veya burun akıntısını durdurmanın ötesine geçmek gerekir.

Asıl hedef sinüsün neden iltihaplandığını bulmaktır.

Doğru neden belirlendiğinde antibiyotik, antifungal tedavi, beslenme düzenlemesi veya gerektiğinde veteriner tarafından sinüs temizliği gibi uygun yaklaşım seçilebilir.