Muhabbet Kuşlarında Hava Akarları

Muhabbet Kuşlarında Hava Akarları Akarı: Belirtileri ve Tedavisi

Muhabbet kuşunun nefes alırken tıklama veya ıslık benzeri sesler çıkarması, ağzını açarak soluması ya da her nefeste kuyruğunu belirgin biçimde hareket ettirmesi sahiplerinde hava kesesi akarı şüphesi oluşturabilir.

Hava kesesi akarı, Sternostoma tracheacolum adlı mikroskobik bir parazitin kuşun solunum sistemine yerleşmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır.

Ancak önemli bir ayrıntı vardır:

Bu parazit özellikle kanarya ve bazı ispinoz türlerinde daha sık görülür. Muhabbet kuşlarında da görülebilir fakat her hırıltılı veya zor nefes alan muhabbet kuşunda hava kesesi akarı bulunduğunu düşünmek doğru değildir.

Bakteriyel enfeksiyonlar, psittakoz, mantar hastalıkları, sinüzit ve başka solunum sistemi problemleri benzer belirtiler oluşturabilir.

Hava Kesesi Akarı Nedir?

Sternostoma tracheacolum kuşların solunum sisteminde yaşayan küçük bir akar türüdür.

İsminden dolayı yalnız hava keselerinde yaşadığı düşünülebilir ancak parazit:

• soluk borusunda,
• syrinx adı verilen ses organında,
• bronşlarda,
• akciğerlerde,
• hava keselerinde

bulunabilir.

Yoğun enfestasyonda akarlar solunum dokularında tahriş ve iltihap oluşturabilir, hava geçişini zorlaştırabilir ve kuşun nefes almak için daha fazla çaba göstermesine neden olabilir.

Hafif enfestasyonlarda ise kuş hiç belirti göstermeyebilir.

Hava Kesesi Akarı Muhabbet Kuşlarında Yaygın mı?

Kanarya ve Gouldian ispinozu gibi bazı küçük ötücü kuşlarda çok daha iyi bilinen bir hastalıktır.

Muhabbet kuşlarında da Sternostoma tracheacolum enfestasyonu bildirilmiştir ancak muhabbet kuşlarında solunum problemi görüldüğünde ilk ve tek açıklama olarak hava kesesi akarına yönelmek doğru değildir.

Özellikle internette:

“Kuş tıklıyor = hava kesesi akarı.”

veya

“Kuyruğu oynuyor = akar var.”

gibi kesin çıkarımlar yapılmamalıdır.

Aynı belirtilerin çok sayıda başka nedeni vardır.

Hava Kesesi Akarı Nerelerde Yaşar?

Parazitin adı “hava kesesi akarı” olsa da solunum sisteminin geniş bir bölümünü etkileyebilir.

Akarlar özellikle:

• trakea,
• syrinx,
• akciğer,
• hava keseleri

içerisinde bulunabilir.

Soluk borusu ve ses organının etkilenmesi nedeniyle bazı kuşlarda çıkardığı ses değişebilir veya nefes sırasında tıklama ve ince sesler duyulabilir.

Muhabbet Kuşlarında Hava Kesesi Akarı Belirtileri Nelerdir?

Belirtilerin şiddeti akar sayısına göre değişebilir.

Hafif enfestasyonda hiçbir belirti görülmeyebilir.

Daha ağır durumlarda:

• nefes alırken tıklama sesi,
• ince ıslık veya tiz solunum sesi,
• hırıltı,
• sık hapşırma,
• her nefeste belirgin kuyruk hareketi,
• ağız açık nefes alma,
• nefes almakta zorlanma,
• çabuk yorulma,
• aktivitenin azalması

görülebilir.

Bazı ağır vakalarda ağız ve boğaz bölgesinde fazla salgı da bulunabilir.

Solunum belirtileri kuş:

• yakalandığında,
• uçtuğunda,
• korktuğunda,
• yoğun strese girdiğinde

daha belirgin hâle gelebilir.

Gece Tıklama Sesi Hava Kesesi Akarını Gösterir mi?

Tek başına göstermez.

Hava kesesi akarında solunum sırasında tıklama veya ince sesler duyulabilir.

Ancak gece sessiz ortamda fark edilen her tıklama sesi akar değildir.

Ses:

• burun tıkanıklığından,
• sinüs probleminden,
• başka solunum hastalıklarından,
• kuşun gagasını gıcırdatmasından

kaynaklanabilir.

Özellikle gaga gıcırdatma, rahat ve uykuya hazırlanan muhabbet kuşlarında normal bir davranıştır ve solunum tıklamasıyla karıştırılmamalıdır.

Kuyruğun Nefesle Hareket Etmesi Akar Belirtisi midir?

Olabilir fakat hava kesesi akarına özgü değildir.

Kuş dinlenirken her nefeste kuyruğun güçlü şekilde aşağı-yukarı hareket etmesi solunum için normalden fazla çaba harcadığını düşündürür.

Bu:

• hava kesesi akarı,
• solunum enfeksiyonu,
• mantar hastalığı,
• kalp veya başka sistemik hastalıklar

gibi farklı problemlerde görülebilir.

Dolayısıyla kuyruk hareketi bize solunum sıkıntısını gösterebilir; hastalığın adını göstermez.

Ağız Açık Nefes Alma Normal midir?

Yoğun uçuş veya sıcaklık sonrası kısa süreli görülebilir.

Ancak sakin şekilde tünekte duran muhabbet kuşu sürekli ağzını açarak nefes alıyorsa bu normal değildir.

Özellikle:

• boynunu uzatıyorsa,
• kuyruk belirgin hareket ediyorsa,
• nefes sesi varsa,
• güçsüz görünüyorsa

solunum sıkıntısı ciddiye alınmalıdır.

Ağır hava kesesi akarı enfestasyonunda ağız açık soluma görülebilir fakat bunun birçok başka nedeni de vardır.

Hava Kesesi Akarı Göz Akıntısı Yapar mı?

Göz akıntısı hava kesesi akarının temel ve tipik belirtisi değildir.

Gözlerde:

• sulanma,
• akıntı,
• çevresel şişlik

bulunuyorsa sinüzit, konjonktivit, psittakoz veya başka üst solunum sistemi problemleri de değerlendirilmelidir.

Bu nedenle göz akıntısını doğrudan hava kesesi akarına bağlamak doğru değildir.

Hava Kesesi Akarı Tüy Döker mi?

Hayır, tüy dökülmesi hastalığın tipik belirtisi değildir.

Hava kesesi akarı iç solunum sisteminde yaşayan bir parazittir.

Tüy dökülmesi veya cilt lezyonları varsa:

• normal tüy değişimi,
• tüy yolma,
• deri hastalıkları,
• beslenme sorunları,
• dış parazitler

gibi farklı nedenler düşünülmelidir.

Hava Kesesi Akarı ile Uyuz Akarı Aynı mı?

Hayır.

Muhabbet kuşlarında yüz ve ayaklarda görülen uyuz hastalığı çoğunlukla Knemidokoptes akarlarıyla ilişkilidir.

Bunlar:

• cere,
• gaga çevresi,
• yüz,
• ayaklarda

gözenekli ve kabuklu lezyonlar oluşturabilir.

Hava kesesi akarı ise Sternostoma tracheacolum adlı farklı bir parazittir ve esas olarak solunum sisteminde yaşar.

Dolayısıyla:

gagadaki uyuz = hava kesesi akarı

değildir.

Hava Kesesi Akarı Nasıl Bulaşır?

Parazitin yaşam döngüsü ve bütün bulaşma ayrıntıları tam olarak açıklığa kavuşmuş değildir.

Yakın temas hâlinde yaşayan hassas kuşlar arasında yayılabilir.

Bu nedenle özellikle:

• üretim ortamları,
• çok sayıda kuşun birlikte yaşadığı kafesler,
• yeni kuşların kontrolsüz şekilde sürüye eklenmesi

bulaşma açısından daha önemlidir.

Hastalık yalnız kirli kafeste ortaya çıkan bir parazit değildir.

Kafes temizliği önemlidir ancak kötü hijyen kendi başına hava kesesi akarını oluşturmaz.

Soğuk veya Nem Hava Kesesi Akarı Yapar mı?

Hayır.

Düşük sıcaklık, yüksek nem veya stres paraziti yoktan var etmez.

Kuşun Sternostoma tracheacolum ile temas etmiş olması gerekir.

Çevre koşulları kuşun genel durumunu etkileyebilir ancak:

“Soğukta kaldı ve hava kesesi akarı oldu.”

şeklinde bir neden-sonuç ilişkisi kurulamaz.

Hava Kesesi Akarı Nasıl Teşhis Edilir?

Belirtiler tek başına yeterli değildir.

Veteriner hekim öncelikle kuşun:

• solunum şeklini,
• çıkardığı sesleri,
• ağız ve burun bölgesini,
• genel kondisyonunu

değerlendirir.

Bazı vakalarda soluk borusunun uygun ışık altında incelenmesiyle akarların küçük koyu noktalar şeklinde görülmesi mümkün olabilir.

Ancak her enfestasyonda akarlar bu şekilde görülemez.

Gerekli durumlarda başka solunum hastalıklarını dışlamak amacıyla:

• görüntüleme,
• solunum yolu örnekleri,
• laboratuvar testleri

de kullanılabilir.

Bazen tedaviye verilen yanıt da veteriner hekimin değerlendirmesini destekleyebilir.

Neden Sadece Sese Bakarak Teşhis Konulamaz?

Çünkü aynı solunum sesi farklı hastalıklarda oluşabilir.

Örneğin muhabbet kuşunda tıklama veya hırıltının nedeni:

• bakteriyel solunum enfeksiyonu,
• psittakoz,
• aspergilloz,
• sinüzit,
• hava yolu tıkanıklığı,
• hava kesesi akarı

olabilir.

Yanlışlıkla parazit teşhisi konulup ilaç kullanıldığında gerçek enfeksiyon tedavisiz kalabilir.

Bu nedenle sosyal medyadaki ses kayıtlarına bakarak kesin hava kesesi akarı teşhisi koymak doğru değildir.

Muhabbet Kuşlarında Hava Kesesi Akarı Nasıl Tedavi Edilir?

Veteriner hekimler Sternostoma tracheacolum enfestasyonunda uygun antiparaziter ilaçlardan yararlanabilir.

Veteriner kaynaklarında:

• ivermektin,
• moksidektin

gibi ilaçların kullanılabildiği bildirilmektedir.

Ancak burada çok önemli bir nokta vardır:

Muhabbet kuşuna “bir damla ivermektin” şeklinde evrensel bir tedavi dozu yoktur.

İlacın:

• konsantrasyonu,
• uygulama yolu,
• kuşun ağırlığı,
• kuşun genel durumu

dozu doğrudan etkiler.

Küçük kuşlarda yanlış konsantrasyon ciddi zehirlenmeye neden olabilir.

Bu nedenle internetten alınan rastgele ivermektin ürününü kuşa damlatmak güvenli değildir.

Tedavinin Tekrarlanması Gerekir mi?

Veteriner hekimler akarın yaşam döngüsü nedeniyle antiparaziter tedaviyi belirli aralıklarla tekrarlayabilir.

Ancak bütün ürünler ve bütün kuşlar için aynı uygulama şeması geçerli değildir.

Bu nedenle:

“Bugün bir damla, on gün sonra bir damla.”

gibi standart ev tarifleri kullanılmamalıdır.

Tekrar zamanı kullanılan ilaca ve veteriner hekimin tedavi planına göre belirlenir.

Amitraz Kullanılır mı?

Muhabbet kuşu sahiplerinin evde amitraz kullanması önerilmez.

Küçük kuşlarda antiparaziter ilaçların güvenlik aralığı önemlidir ve yanlış ürün veya yanlış konsantrasyon ciddi sorun oluşturabilir.

Güncel evcil kuş kaynaklarında solunum akarları için ivermektin veya moksidektin gibi veteriner kontrollü seçenekler daha yerleşik yaklaşımlardır.

Bu nedenle eski internet tariflerinden alınan amitraz uygulamaları kullanılmamalıdır.

Antibiyotik Gerekir mi?

Hava kesesi akarı bir parazittir.

Bu nedenle antibiyotik akarları öldürmez.

Ancak veteriner hekim aynı anda ikincil bakteriyel bir enfeksiyon bulunduğunu belirlerse ayrıca antibiyotik gerekebilir.

Dolayısıyla:

“Hava kesesi akarı varsa antibiyotik de verilir.”

şeklinde otomatik bir kural yoktur.

Vitamin Kullanmak Akarı Tedavi Eder mi?

Hayır.

Vitamin veya mineral takviyesi Sternostoma tracheacolum akarını öldürmez.

Beslenme bozukluğu varsa diyetin düzeltilmesi kuşun genel sağlığı açısından önemlidir ancak antiparaziter tedavinin yerini tutmaz.

Sağlıklı ve dengeli beslenen kuşa rastgele yüksek doz vitamin vermek de gerekli değildir.

Kafesin İlaçlanması Gerekir mi?

Kafes ve ekipmanların düzenli temizlenmesi bulaşma riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Özellikle:

• yemlik,
• suluk,
• tünek,
• kafes tabanı

temiz tutulmalıdır.

Ancak kuşun bulunduğu kafesi gelişigüzel böcek ilacı veya akar spreyiyle ilaçlamak doğru değildir.

Aerosol böcek ilaçları kuşların hassas solunum sistemi için ayrıca risk oluşturabilir.

Veteriner hekimin özel olarak önermediği kimyasal ürünleri kafesin içerisinde kullanmayın.

Aynı Kafesteki Diğer Kuşlar Tedavi Edilir mi?

Hava kesesi akarı doğrulanmış bir kuş başka kuşlarla yakın temas hâlindeyse diğer kuşların da değerlendirilmesi gerekir.

Belirti göstermeyen kuşlarda hafif enfestasyon bulunması mümkündür.

Ancak bütün ev kuşlarına otomatik ve rastgele antiparaziter ilaç vermek yerine temas durumuna göre veteriner değerlendirmesi yapılmalıdır.

Hava Kesesi Akarı İnsanlara Bulaşır mı?

Sternostoma tracheacolum kuşlara uyum sağlamış bir parazittir.

İnsanlarda kalıcı bir hava kesesi akarı enfestasyonu oluşturduğu bilinen tipik bir zoonoz değildir.

Dolayısıyla kuşta bu parazitin bulunması, sahibinin de aynı parazit nedeniyle solunum hastalığı yaşayacağı anlamına gelmez.

Normal hijyen kurallarına uyulması yeterlidir.

Hava Kesesi Akarı Öldürücü Olabilir mi?

Ağır enfestasyonlarda evet.

Çok sayıda akar solunum sistemini etkilediğinde hava geçişi zorlaşabilir ve ciddi solunum sıkıntısı gelişebilir.

Veteriner kaynaklarında ağır enfestasyonlarda ölüm görülebildiği bildirilmiştir.

Özellikle kuş:

• ağız açık nefes alıyorsa,
• nefes almakta belirgin zorlanıyorsa,
• güçsüzleşmişse,
• kafes tabanına inmişse

durum hafife alınmamalıdır.

Solunum Sıkıntısındaki Kuşa Evde Ne Yapılmalı?

Veteriner değerlendirmesine kadar:

• kuşu gereksiz yere yakalamayın,
• uçmaya zorlamayın,
• sakin bir ortam sağlayın,
• sigara ve aerosol ürünlerinden uzak tutun,
• yem ve suyu kolay ulaşabileceği yere koyun.

Ağzına zorla ilaç veya sıvı vermeyin.

Solunum sıkıntısı bulunan kuşu uzun süre elde tutmak stresi ve oksijen ihtiyacını artırabilir.

Ne Zaman Acil Veteriner Hekime Gidilmeli?

Özellikle:

• dinlenirken ağız açık nefes alma,
• belirgin kuyruk pompalaması,
• nefes alırken güçlü tıklama veya hırıltı,
• boynu uzatarak hava almaya çalışma,
• kafes tabanında güçsüz durma,
• hızla kötüleşen solunum,
• yem yememe

varsa beklemek doğru değildir.

Neden hava kesesi akarı olmasa bile bu belirtilerin kendisi ciddi solunum problemi anlamına gelebilir.

Muhabbet Kuşlarında Hava Kesesi Akarında En Önemli Nokta

Hava kesesi akarı gerçek bir parazit hastalığıdır ve muhabbet kuşlarında da görülebilir.

Ancak muhabbet kuşundaki:

• hırıltı,
• tıklama sesi,
• kuyruk hareketi,
• ağız açık nefes alma

tek başına hava kesesi akarını kanıtlamaz.

Bu parazit özellikle kanarya ve bazı ispinozlarda daha tipiktir.

Muhabbet kuşunda aynı belirtilerin enfeksiyon, mantar, sinüs hastalığı veya başka solunum problemlerinden kaynaklanma ihtimali de dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle en güvenli yaklaşım belirtiyi görüp rastgele ivermektin damlatmak değil, solunum probleminin gerçek nedenini belirlemektir.