Muhabbet Kuşlarında Uyuz

Muhabbet Kuşlarında Uyuz Hastalığı ve Tedavisi

Muhabbet kuşunun gagasının kenarında, cere çevresinde veya ayaklarında beyaz ve delikli kabuklar oluşmaya başladıysa akla gelen nedenlerden biri uyuz akarlarıdır. Özellikle gaga çevresindeki sünger veya bal peteğini andıran görüntü oldukça dikkat çekicidir.

Muhabbet kuşlarında uyuz hastalığı, Knemidokoptes adı verilen mikroskobik akarların deriye yerleşmesiyle oluşan paraziter bir deri hastalığıdır. Muhabbet kuşlarında en sık gaga, cere, ağız köşeleri ve yüz bölgesini etkiler; bazı kuşlarda ayaklara, göz çevresine veya kloaka çevresine de yayılabilir.

Erken fark edildiğinde tedavi edilebilir. Ancak ilerlemiş vakalarda gaga ve ayak yapısında ciddi bozulmalar oluşabileceği için “biraz kabuklanmış, kendiliğinden geçer” diye beklemek doğru değildir.

Muhabbet Kuşunda Uyuz Nasıl Anlaşılır?

Uyuzun en karakteristik görüntüsü beyazımsı veya gri, gözenekli ve kabuklu deri oluşumlarıdır.

Özellikle:

• cere çevresinde,
• gaga kenarlarında,
• ağız köşelerinde,
• göz çevresinde,
• ayak ve parmaklarda

görülebilir.

Kabuklar ilerledikçe yüzeyleri pürüzlü ve küçük deliklerle dolu bir görünüm alabilir.

İleri vakalarda gaganın normal büyüme düzeni etkilenebilir ve gaga eğri veya aşırı uzun hâle gelebilir.

Ayaklar etkilendiğinde pullar normalden daha kabarık ve kalın görünebilir.

Ancak her kabuklanmayı uyuz olarak değerlendirmek doğru değildir. Cere değişiklikleri, yaralanmalar, farklı deri hastalıkları ve bazı enfeksiyonlar benzer görüntüler oluşturabilir.

Uyuz Olan Muhabbet Kuşu Çok Kaşınır mı?

Her zaman değil.

Bu eski bilgilerde en sık yapılan hatalardan biridir.

Bazı kuşlar yüzünü tünek veya kafes tellerine daha fazla sürtebilir ve kaşıntı gösterebilir. Fakat Knemidokoptes bulunan her muhabbet kuşunda şiddetli kaşıntı görülmek zorunda değildir.

Hatta bazı kuşlarda kabuklar oldukça belirgin hâle gelmesine rağmen sahibi yoğun bir kaşıntı fark etmeyebilir.

Bu nedenle:

“Kaşınmıyor, demek ki uyuz değil” demek doğru değildir.

Tanıda asıl önemli olan derideki karakteristik değişikliklerdir.

Muhabbet Kuşunda Uyuz En Çok Nerede Çıkar?

En sık yüz bölgesinde görülür.

Gaga ile cere arasındaki bölgede başlayan küçük beyaz kabuklanmalar zamanla ağız köşelerine ve gaganın çevresine yayılabilir.

Bazı kuşlarda göz çevresindeki deri de etkilenebilir.

Ayaklarda görüldüğünde pullar kalınlaşabilir ve düzensizleşebilir.

İlerlemiş vakalarda parmakların ve ayakların normal yapısı etkilenebilir.

Bu nedenle yalnız gagaya değil, kuşun cere, göz çevresi ve ayaklarına birlikte bakmak faydalıdır.

Gagadaki Her Beyazlık Uyuz mudur?

Hayır.

Özellikle dişi muhabbet kuşlarının ceresinde üreme hormonlarına bağlı doğal kalınlaşmalar görülebilir. Cere kahverengileşebilir ve yüzeyi daha kuru görünebilir.

Bu görüntü uyuzla karıştırılabilir.

Normal cere değişikliğinde uyuzda görülen belirgin gözenekli, delikli ve çevre dokulara yayılan kabuk yapısı bulunmayabilir.

Benzer şekilde:

• kurumuş yem artıkları,
• küçük yaralanmalar,
• deri tahrişleri,
• farklı deri hastalıkları

da ilk bakışta uyuz sanılabilir.

Bu nedenle fotoğrafa bakarak her beyaz noktaya “uyuz” demek doğru değildir.

Ayak Pullanması Her Zaman Uyuz mudur?

Hayır.

Muhabbet kuşunun ayaklarındaki pulların görünümü yaşla birlikte değişebilir. Yaşlı kuşlarda ayak yüzeyi genç kuşlara göre daha kaba ve kalın görünebilir.

Fakat pullar belirgin şekilde kabarıyor, altlarında beyazımsı birikimler oluşuyor veya ayak yapısı giderek bozuluyorsa uyuz ihtimali değerlendirilmelidir.

Ayakta şişlik, yara veya belirgin ağrı varsa bunun nedeni yalnız uyuz olmayabilir.

Ayak enfeksiyonları, yaralanmalar ve farklı hastalıklar da benzer görüntü oluşturabilir.

Muhabbet Kuşlarında Uyuz Nasıl Bulaşır?

Uyuz akarları özellikle enfekte kuşlarla yakın temas sırasında yayılabilir.

Aynı kafeste yaşayan, birbirini besleyen veya yakın temas hâlinde bulunan kuşlarda bulaşma riski vardır.

Yeni alınan bir kuş görünürde sağlıklı olsa bile bazı sorunları hemen belli olmayabilir. Bu nedenle yeni kuşların mevcut kuşlarla doğrudan bir araya getirilmeden önce bir süre ayrı tutulması genel sağlık takibi açısından faydalıdır.

Ancak uyuzun yalnız “kafes kirli olduğu için” çıktığını düşünmek doğru değildir.

Temizlik önemlidir fakat temiz kafeste yaşayan bir kuş da enfekte başka bir kuşla temas sonucu akarları alabilir.

Muhabbet Kuşu Uyuzu İnsana Geçer mi?

Muhabbet kuşlarında uyuz oluşturan Knemidokoptes akarları insan uyuzuna neden olan parazitle aynı değildir.

Bu akarlar kuşlara uyumludur ve insanda kalıcı bir uyuz enfeksiyonu oluşturmaz.

Dolayısıyla evdeki kuşta uyuz çıkması, sahibinin de insan uyuzu olacağı anlamına gelmez.

Yine de hasta kuşla veya kafes ekipmanıyla ilgilendikten sonra elleri yıkamak normal hijyen açısından doğru alışkanlıktır.

Muhabbet Kuşu Uyuzu Nasıl Tedavi Edilir?

Uyuz tedavisinin temel amacı akarları ortadan kaldırmaktır.

Veteriner hekimler bunun için kuşa uygun antiparaziter ilaçlar kullanabilir. İlaç seçimi, uygulama şekli, yoğunluğu ve tekrar gerekip gerekmediği kuşun ağırlığına, ilacın hazırlanışına ve hastalığın durumuna göre belirlenir.

Bu nedenle internette sık görülen:

“Ensesine kesin bir damla damlat.”

şeklindeki tarif güvenli değildir.

Muhabbet kuşu yalnızca birkaç on gram ağırlığındadır. Aynı etken madde farklı ürünlerde farklı yoğunluklarda bulunabilir.

Bir üründeki “bir damla” ile başka üründeki “bir damla” aynı miktarda ilaç anlamına gelmez.

Bu yüzden ivermektin veya başka bir parazit ilacı veteriner hekimin belirlediği şekilde kullanılmalıdır.

Uyuz İlacı Kaç Kez Kullanılır?

Tek bir uygulama her durumda yeterli olmayabilir.

Uyuz akarlarının yaşam döngüsü nedeniyle veteriner hekim tedavinin belirli bir süre sonra tekrarlanmasını isteyebilir.

Ancak bütün kuşlara uygulanacak sabit:

“10. gün ikinci damla.”

veya

“iki hafta arayla üç kez.”

gibi evrensel bir program yoktur.

Kullanılan ilaç, uygulama yolu ve kuşun durumuna göre program değişebilir.

Bu nedenle ilaç adı kadar doğru doz ve doğru uygulama şekli de önemlidir.

Vazelin Uyuzu Geçirir mi?

Vazelin geçmişte uyuzlu bölgeleri yumuşatmak amacıyla kullanılan yöntemlerden biridir ancak asıl parazit tedavisinin yerine geçmemelidir.

Özellikle burun deliklerinin veya göz çevresinin yoğun şekilde yağlı ürünlerle kaplanması kuş için ayrı sorun oluşturabilir.

Zeytinyağı, badem yağı, krem veya farklı ev ürünlerini “akarları boğmak” amacıyla gelişigüzel sürmek de doğru değildir.

Uyuz akarlarını ortadan kaldırmak için güvenilir yaklaşım uygun antiparaziter tedavidir.

Deride ek bir bakım gerekiyorsa kullanılacak ürün veteriner hekimin önerisine göre belirlenmelidir.

Uyuz Kabukları Koparılır mı?

Hayır.

Gaga, cere veya ayak çevresindeki kalın kabukları cımbızla çekmek, tırnakla kazımak veya sert bir fırçayla temizlemek doğru değildir.

Kabukların altında hassas deri bulunabilir.

Zorla koparmak:

• kanamaya,
• açık yaraya,
• ağrıya,
• ikincil enfeksiyona

neden olabilir.

Tedavi başladıktan sonra deri zaman içerisinde kendisini yeniler ve kabuklarda düzelme görülür.

Gaga çok fazla şekil değiştirmiş veya uzamışsa bunun ayrıca veteriner tarafından değerlendirilmesi gerekebilir.

Bit Spreyi Uyuzu Geçirir mi?

Petshoplarda satılan her dış parazit ürünü uyuz tedavisi için uygun değildir.

Özellikle kuşun üzerine rastgele böcek ilacı veya yoğun kimyasal sprey sıkmak doğru değildir.

Knemidokoptes deride yaşayan mikroskobik bir akardır ve tedavisinde kuşa uygun ilaç kullanılmalıdır.

“Bit spreyi sıktım ama geçmedi” denilen vakalarda sorun çoğu zaman kullanılan ürünün bu parazit için uygun olmamasıdır.

İnsan Uyuz Kremi Kullanılır mı?

Hayır.

İnsanlar için hazırlanmış uyuz kremleri, mantar kremleri, antibiyotikli merhemler veya başka deri ilaçları veteriner önerisi olmadan muhabbet kuşuna sürülmemelidir.

Muhabbet kuşları çok küçük canlılardır ve deriye uygulanan maddeleri tüylerini temizlerken ağızlarına da alabilirler.

Bu nedenle insan için güvenli olan bir ürünün kuş için de güvenli olduğu düşünülmemelidir.

Uyuzlu Kuşun Kafesi Temizlenmeli mi?

Evet.

Tedavi sırasında kafesin, yemliklerin, sulukların ve kuşun sık kullandığı ekipmanların temiz tutulması gerekir.

Özellikle gözenekli veya temizlenmesi zor eski ahşap parçaların değiştirilmesi gerekebilir.

Ancak bütün evi böcek ilacıyla ilaçlamak veya kafesi ağır kimyasallarla doldurmak gerekli değildir.

Kafes temizliğinde kullanılan ürünler kuş geri konulmadan önce tamamen uzaklaştırılmalı ve yüzeyler iyice durulanmalıdır.

Hasta kuşun kullandığı ekipmanları başka kuşlara doğrudan vermemek de doğru olur.

Aynı Kafesteki Diğer Kuşa da Tedavi Gerekir mi?

Uyuz yakın temasla bulaşabildiği için aynı kafesi paylaşan diğer kuşların da değerlendirilmesi önemlidir.

Ancak belirti göstermeyen her kuşa kendi başınıza otomatik olarak ivermektin veya başka antiparaziter ilaç vermek doğru değildir.

Veteriner hekim temas eden kuşların durumuna göre birlikte tedavi edilmelerinin gerekip gerekmediğine karar verebilir.

Özellikle birden fazla kuş bulunan evlerde yalnız görünen lezyonu değil, temas eden bütün kuşları gözden geçirmek gerekir.

Koruyucu Olarak Uyuz Damlası Yapılır mı?

Sağlıklı bir kuşa yalnız “ileride uyuz çıkmasın” düşüncesiyle rutin antiparaziter ilaç vermek doğru değildir.

Yeni alınan kuş için en değerli önlem rastgele ilaç uygulamak değil:

• ayrı ortamda gözlemlemek,
• gaga, cere ve ayaklarını kontrol etmek,
• genel sağlık durumunu değerlendirmek,
• şüpheli belirti varsa veteriner muayenesi yaptırmaktır.

Antiparaziter ilaçlar ihtiyaç olduğunda kullanılmalıdır.

Uyuz Tedavi Edilmezse Ne Olur?

İlerlemiş uyuz hafife alınmamalıdır.

Gaga çevresindeki lezyonlar büyüdükçe gaganın normal gelişimini bozabilir. Gaga şeklinin bozulması kuşun yem yemesini zorlaştırabilir.

Ayaklarda ağır kabuklanma parmakların ve derinin yapısını etkileyebilir.

Göz çevresine ilerleyen lezyonlar da ayrıca sorun oluşturabilir.

Üstelik akarlar ortadan kaldırılsa bile çok ilerlemiş gaga deformasyonlarının tamamı kendiliğinden düzelmeyebilir.

Bu nedenle erken müdahale önemlidir.

Uyuz Tedavisi Sonrası Kabuklar Hemen Kaybolur mu?

Hayır.

Parazitlerin ortadan kaldırılmasıyla derinin tamamen normal görünmesi aynı anda gerçekleşmez.

Tedavi başladıktan sonra kabukların ve kalınlaşmış dokunun düzelmesi zaman alabilir.

Bu nedenle ilk birkaç gün içerisinde kabuk tamamen kaybolmadı diye ilacı kendi başınıza tekrar tekrar uygulamak doğru değildir.

Asıl takip edilmesi gereken:

• yeni lezyon oluşup oluşmadığı,
• mevcut kabukların ilerleyip ilerlemediği,
• gaga ve ayak yapısının durumu,
• kuşun genel hâlidir.

Uyuz ile Normal Tüy Değişimi Nasıl Ayrılır?

Tüy değişimi sırasında muhabbet kuşunun özellikle başında iğne gibi yeni tüy kapsülleri görülebilir.

Kuş bu dönemde başını daha sık kaşıyabilir veya tüneklerine sürtebilir.

Bu durum uyuz değildir.

Uyuzda karakteristik değişiklik tüy kapsüllerinden ziyade cere, gaga çevresi veya ayaklardaki gözenekli ve kabuklu deri görünümüdür.

Yalnız kuş kaşınıyor diye uyuz ilacı kullanılmamalıdır.

Muhabbet Kuşunda Uyuzdan Şüpheleniyorsanız Ne Yapmalısınız?

Önce kuşun gaga, cere, göz çevresi ve ayaklarını iyi ışıkta inceleyin.

Kabukları koparmayın.

Üzerine sirke, yağ, insan kremi veya rastgele parazit ilacı sürmeyin.

Aynı kafeste başka kuş varsa onların yüz ve ayaklarını da kontrol edin.

Kafesi ve ekipmanları temiz tutun.

Belirgin beyaz-gözenekli kabuklanma varsa, gaga şekli değişmeye başladıysa veya ayaklarda ciddi kalınlaşma oluştuysa kuşlar konusunda deneyimli bir veteriner hekime başvurun.

Tedavide kullanılacak antiparaziter ilacın dozu kuşun ağırlığına ve kullanılan ürünün yoğunluğuna göre belirlenmelidir.

Uyuz erken dönemde kontrol altına alınabilen bir problemdir. Asıl risk, teşhisi kendi başına koyup yanlış ürünü yanlış dozda kullanmak veya hastalığın ilerlemesini aylarca beklemektir.