Kuşlardan İnsana Bulaşan Hastalıklar

Kuşlardan İnsana Bulaşan Hastalıklar

Evde kuş beslemek tek başına insan sağlığı için tehlikeli değildir. Sağlıklı bir kuş, düzenli kafes temizliği ve basit hijyen alışkanlıklarıyla birlikte yaşadığında hastalık bulaşma riski genellikle düşüktür.

Yine de kuşlardan insanlara geçebilen bazı enfeksiyonlar vardır. Bunlara zoonotik hastalıklar denir.

Kuşlardan insana bulaşan hastalıklar nelerdir? Evcil kuşlarla ilişkili en önemli hastalıklardan biri psittakozdur. Bunun yanında Salmonella gibi bakteriler temas yoluyla bulaşabilir. Kuş gribi ise daha çok enfekte yabani kuşlar ve kümes hayvanlarıyla yakın temas sırasında önem taşır. Büyük miktarda birikmiş kuş dışkısının bulunduğu ortamlarda bazı mantar hastalıkları da risk oluşturabilir.

Ancak kuş besleyen herkesin bu hastalıklara yakalanacağı düşünülmemelidir. Risk, kuşun sağlık durumu, temas şekli, temizlik koşulları ve kişinin kendi sağlık durumuna göre değişir.

Psittakoz Nedir?

Psittakoz, kuşlardan insanlara geçebilen bakteriyel bir enfeksiyondur. Halk arasında kuş humması veya papağan ateşi olarak da bilinir.

Muhabbet kuşu, papağan, sultan papağanı ve farklı kuş türleri bu bakteriyi taşıyabilir. En önemli noktalardan biri, enfekte bir kuşun her zaman belirgin şekilde hasta görünmemesidir.

Bakteri kuşun dışkısında ve solunum salgılarında bulunabilir. Bu maddeler kuruduğunda oluşan ince parçacıkların havaya karışması bulaşma riskini artırabilir.

Bu nedenle kurumuş dışkıyı sert şekilde kazıyıp tozutmak veya kafes tabanındaki kiri havaya üflemek doğru değildir.

İnsanlarda yüksek ateş, baş ağrısı, kuru öksürük, halsizlik ve bazı vakalarda zatürre görülebilir.

Kuşla yakın temas sonrasında bu tür belirtiler gelişirse doktora kuş beslendiğinin söylenmesi önemlidir.

Kafes Temizlerken Hastalık Bulaşır mı?

Kafes temizliği sırasında asıl dikkat edilmesi gereken şey dışkı ve kirin gereksiz yere havaya kaldırılmamasıdır.

Kafes tabanında kurumuş dışkı varsa önce hafifçe nemlendirmek toz oluşumunu azaltabilir.

Temizlik bittikten sonra eller sabun ve suyla iyice yıkanmalıdır.

Yemlik, suluk ve kafes aksesuarları temizlenirken bunların mutfakta kullanılan tabak, bardak veya diğer mutfak gereçleriyle temas ettirilmemesi de iyi bir alışkanlıktır.

Kafes temizliğinde her seferinde özel koruyucu ekipman kullanmak herkes için zorunlu değildir. Ancak çok sayıda kuşun bulunduğu, yoğun dışkı birikiminin olduğu veya hasta kuşların bakıldığı ortamlarda ek önlemler gerekebilir.

Salmonella Kuşlardan İnsana Geçer mi?

Evet. Salmonella farklı hayvan türlerinde bulunabilen ve insanlarda bağırsak enfeksiyonuna neden olabilen bir bakteridir.

Kümes hayvanları bu açıdan daha sık gündeme gelir ancak kuşların veya yaşadıkları ortamın dışkıyla kirlenmesi genel olarak hijyen açısından önemlidir.

Bulaşma çoğunlukla dışkıyla kirlenmiş bir yüzeye dokunduktan sonra eller yıkanmadan ağza veya yiyeceklere temas edilmesiyle gerçekleşir.

Bu nedenle kuşa, kafesine, taban malzemesine veya dışkısına temas ettikten sonra eller yıkanmalıdır.

Özellikle küçük çocukların kafes tabanındaki dışkı ve kirli ekipmanlarla oynamasına izin verilmemelidir.

Kuşu Gagasından Öpmek Zararlı mı?

Kuşla yüz ve ağız temasını alışkanlık hâline getirmemek daha güvenlidir.

Özellikle kuşun gagasını veya ağzını doğrudan dudaklara temas ettirmek gereksiz bir mikroorganizma alışverişine neden olabilir.

Bu yalnızca kuştan insana doğru bir risk değildir. İnsan ağzındaki bazı mikroorganizmaların da kuş için uygun olmadığı unutulmamalıdır.

Kuşu sevmek için ağız teması gerekmez.

Kuş Gribi Evcil Kuştan Bulaşır mı?

Kuş gribi insanlara geçebilen önemli bir enfeksiyondur ancak günlük evcil kuş bakımında psittakozla aynı şekilde düşünülmemelidir.

İnsan vakaları daha çok enfekte yabani kuşlar, kümes hayvanları veya bunların bulunduğu kirlenmiş ortamlarla yakın ve korunmasız temas sonrasında görülür.

Evde yaşayan ve enfekte yabani kuşlarla temas etmeyen sağlıklı bir kafes kuşunda risk, hasta veya ölü yabani kuşlarla temas eden kişilere göre çok daha düşüktür.

Buna rağmen dışarıda hasta veya ölü bulunan yabani kuşlara çıplak elle dokunmamak gerekir.

Özellikle toplu yabani kuş ölümleri görülen durumlarda hayvanları eve getirip evcil kuşlarla temas ettirmek doğru değildir.

Güvercin Dışkısı Hastalık Bulaştırabilir mi?

Balkon, çatı veya terk edilmiş yapılarda uzun süre birikmiş büyük miktardaki kuş dışkısı sağlık açısından sıradan bir evcil kuş kafesiyle aynı değildir.

Bazı mantarlar, kuş veya yarasa dışkısıyla zenginleşmiş toprak ve organik materyalde çoğalabilir. Eski ve yoğun dışkı birikimi bozulduğunda mantar sporları havaya karışabilir.

Histoplazmoz bunun bilinen örneklerinden biridir.

Burada önemli ayrım şudur:

Histoplazmoz genellikle kuştan doğrudan insana geçen bir enfeksiyon değildir.

Risk, mantarın geliştiği kirlenmiş çevresel materyalin havaya kaldırılmasıyla ortaya çıkar.

Birkaç günlük evcil kuş dışkısıyla yıllarca birikmiş güvercin gübresini aynı risk seviyesinde değerlendirmek doğru değildir.

Büyük ve eski dışkı birikimleri kuru şekilde süpürülüp havaya kaldırılmamalıdır.

Toksoplazma Kuş Dışkısından Bulaşır mı?

Evcil kuş dışkısını toksoplazmanın doğrudan kaynağı olarak göstermek doğru değildir.

Kuşlar Toxoplasma gondii ile enfekte olabilir ancak parazitin çevreye bulaşıcı yumurtalarını dışkıyla saçan temel hayvan grubu kedigillerdir.

Bu nedenle “kanarya veya muhabbet kuşu dışkısından hamile kadına toksoplazma bulaşır” şeklindeki yaygın ifade doğru değildir.

Hamilelik döneminde genel hijyen yine önemlidir ancak kuş dışkısı, kedi dışkısıyla aynı toksoplazma riski üzerinden değerlendirilmemelidir.

Hantavirüs Kuşlardan Bulaşır mı?

Hayır. Hantavirüsü doğrudan kuşlara bağlamak doğru değildir.

Hantavirüslerin insanlara bulaşmasında temel kaynak enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve salgılarıdır.

Kuş yeminin bulunduğu depolara fare girmesi ayrı bir hijyen sorunu yaratabilir. Ancak burada hastalığın kaynağı kuş değil, kemirgendir.

Bu nedenle kuş yemi fare dışkısıyla kirlenmişse kullanılmamalıdır.

Kuşçu Akciğeri Bulaşıcı Bir Hastalık mı?

Hayır.

Kuşçu akciğeri olarak bilinen durum bir bakteri veya virüsün kuştan insana geçmesi değildir.

Bazı kişiler uzun süre kuş tüyü, kepek, dışkı veya bunlarla ilişkili proteinleri soluduğunda bağışıklık sistemi akciğerlerde aşırı bir reaksiyon geliştirebilir.

Bu duruma aşırı duyarlılık zatürresi denir.

Kuş besleyen insanların büyük çoğunluğunda böyle bir sorun gelişmez. Ancak kuşlarla temas sırasında tekrarlayan öksürük, nefes darlığı veya solunum yakınmaları yaşayan kişiler doktorlarına kuş beslediklerini söylemelidir.

Özellikle çok sayıda kuşun kapalı ve iyi havalanmayan ortamda tutulması havadaki organik toz miktarını artırabilir.

Kuş Biti veya Akarı İnsanda Yaşar mı?

Kuşlarda bulunan bütün parazitler insanlarda kalıcı olarak yaşayamaz.

Ancak bazı kuş akarları insana geçici olarak ulaşabilir ve kaşıntılı ısırıklara neden olabilir.

Bu nedenle “kuş biti insana hiçbir şekilde gelmez” demek de, “insanda kalıcı bitlenme yapar” demek de doğru değildir.

Kuşta dış parazit şüphesi varsa yalnız insan üzerindeki kaşıntıyı gidermeye çalışmak yerine kuşun ve kafes ortamının doğru şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Kuş Isırır veya Tırmalarsa Ne Yapılmalı?

Küçük bir çizik veya ısırık oluştuğunda bölgeyi sabun ve temiz suyla yıkamak ilk adımdır.

Yara derinse, kanama fazlaysa veya ilerleyen günlerde kızarıklık, şişlik, sıcaklık artışı ve akıntı gelişiyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Kuşlar kuduz taşıyan hayvanlar değildir. Bu nedenle bir evcil kuş ısırığı, köpek veya yarasa ısırığıyla aynı kuduz riski üzerinden değerlendirilmez.

Ancak yara bakımı yine de ihmal edilmemelidir.

Kimler Daha Dikkatli Olmalı?

Kuşlarla ilişkili enfeksiyonların büyük bölümü sağlıklı kişilerde nadirdir ancak bazı insanlar enfeksiyonları daha ağır geçirebilir.

Özellikle:

• bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler,
• çok küçük çocuklar,
• ileri yaştaki kişiler,
• ciddi kronik hastalığı bulunanlar

kuş ve kafes hijyenine daha fazla dikkat etmelidir.

Evde bu gruplardan biri bulunuyorsa kuşun hasta olduğu dönemlerde veteriner hekime danışmak ve temizlik sırasında gereksiz yakın teması azaltmak faydalıdır.

Kuşlardan Hastalık Bulaşmasını Önlemek İçin Ne Yapılmalı?

Çoğu evde karmaşık bir dezenfeksiyon programına gerek yoktur.

Temel kurallar yeterlidir:

• Kuşa, kafese ve dışkıya temas ettikten sonra elleri yıkayın.
• Kurumuş dışkıyı tozutarak temizlemeyin.
• Yemlik ve sulukları düzenli temizleyin.
• Kuşun gagasını doğrudan ağzınıza temas ettirmeyin.
• Kuş kafesini yiyecek hazırlanan yüzeylerden uzak tutun.
• Hasta veya ölü yabani kuşlara çıplak elle dokunmayın.
• Yeni alınan kuşun genel sağlık durumunu takip edin.
• Kuş hastalandığında rastgele antibiyotik veya parazit ilacı kullanmayın.
• Evcil kuşun yaşadığı ortamı düzenli havalandırın.

Kafes çevresine uçucu yağ difüzörü koymak, kuşun yemine sarımsak eklemek veya suyuna rastgele ürünler katmak zoonotik hastalıklardan korunmanın yöntemi değildir.

Kuş Beslemek İnsan Sağlığı İçin Tehlikeli mi?

Genel olarak hayır.

Milyonlarca insan evinde kuşlarla herhangi bir zoonotik hastalık yaşamadan birlikte yaşar.

Riskin sıfır olduğunu söylemek doğru olmadığı gibi kuş beslemeyi başlı başına tehlikeli göstermek de doğru değildir.

Sağlıklı kuş, temiz kafes, iyi havalandırma ve el hijyeni riskin azaltılmasındaki en önemli adımlardır.

Asıl dikkat edilmesi gereken durum; kuşun hasta olması, çok sayıda kuşun kapalı ortamda tutulması, dışkının uzun süre birikmesi veya kişinin bağışıklık sisteminin ciddi şekilde baskılanmış olmasıdır.

Kuşla temas sonrasında yüksek ateş, uzun süren öksürük, nefes darlığı veya başka belirgin belirtiler gelişirse doktora başvururken evde kuş beslendiğini söylemek önemlidir.