Muhabbet Kuşlarında Kısmi Felç

Muhabbet Kuşlarında Kısmi Felç Nedir?

Muhabbet kuşunun bir bacağını sürüklemesi, bir kanadını kullanamaması veya aniden tünekte duramaz hâle gelmesi sahipleri tarafından genellikle “felç oldu” şeklinde tarif edilir.

Ancak muhabbet kuşlarında kısmi felç tek başına bir hastalık adı değildir.

Gerçek sinir hasarı veya sinir üzerine baskı hareket kaybına neden olabilir. Fakat kırık, çıkık, şiddetli ağrı, yumurta sıkışması, bazı kitleler, metabolik sorunlar ve zehirlenmeler de kuşun bir bacağını veya kanadını kullanamamasına yol açabilir.

Bu nedenle ilk yapılması gereken şey evde felç teşhisi koymak değil, kuşun hangi bölgesini neden kullanamadığını ayırmaktır.

Muhabbet Kuşunun Tek Bacağı Neden Tutmaz?

Tek bacağın kullanılmamasının birçok nedeni vardır.

Bunlar arasında:

• bacak veya ayak yaralanması,
• kırık veya çıkık,
• eklem ve ayak tabanı ağrıları,
• sinir hasarı,
• sinir üzerine baskı yapan iç kitleler,
• dolaşım problemi,
• bazı metabolik veya nörolojik hastalıklar

bulunabilir.

Özellikle muhabbet kuşlarında böbrek ve üreme organlarının bulunduğu bölge, bacaklara giden sinirlerle anatomik olarak yakındır. Bu bölgede gelişen bazı kitleler sinirlere baskı yaparak tek bacakta güçsüzlük oluşturabilir.

Ancak tek bacağın tutmaması otomatik olarak tümör anlamına gelmez.

Felç ile Kırık Nasıl Ayrılır?

Evde kesin olarak ayırmak her zaman mümkün değildir.

Kırık veya ciddi travmada:

• belirgin şişlik,
• morarma,
• bacağın veya kanadın anormal açıda durması,
• dokunulduğunda belirgin ağrı,
• yaralanma öncesinde çarpma veya sıkışma öyküsü

bulunabilir.

Sinir kaynaklı güçsüzlükte dış görünüm daha normal olabilir fakat kuş ayağını düzgün kullanamaz veya parmaklarını kavramakta zorlanabilir.

Fakat bu ayrım kesin değildir.

Kırık kuşta da bacak normal görünebilir; sinir problemi olan kuşta da şişlik bulunabilir.

Bu nedenle bacağı çekerek düzeltmeye, eklemi yerine oturtmaya veya evde atel yapmaya çalışmayın.

Bir Kanadın Aşağı Sarkması Felç midir?

Her zaman değil.

Tek kanadın aşağıda tutulması en sık:

• çarpma,
• kırık,
• çıkık,
• kas veya bağ yaralanması,
• ağrı

gibi ortopedik nedenlerle ilişkili olabilir.

Kanadı gerçekten hareket ettirememe sinir hasarında da görülebilir ancak yalnız “kanadı düşük” görüntüsünden felç teşhisi konulamaz.

Kuş yakın zamanda panikleyerek kafes tellerine veya duvara çarptıysa travma özellikle önemlidir.

Yumurta Sıkışması Bacakları Etkileyebilir mi?

Evet.

Dişi muhabbet kuşunda yumurta ve üreme sistemiyle ilişkili problemler karın içerisindeki yapılara ve sinirlere baskı yapabilir.

Ayrıca yumurtlama dönemindeki kalsiyum dengesi de kas ve sinir fonksiyonlarını etkileyebilir.

Dişi kuşta bacak güçsüzlüğüyle birlikte:

• sürekli ıkınma,
• kafes tabanında durma,
• karın veya kloaka çevresinde büyüme,
• bacakları normalden açık tutma,
• büyük veya seyrek dışkılama,
• belirgin halsizlik

görülüyorsa üreme sistemi mutlaka değerlendirilmelidir.

Karına bastırarak yumurtayı çıkarmaya çalışmak tehlikelidir.

Böbrek veya Üreme Organlarındaki Kitleler Bacağı Etkileyebilir mi?

Evet.

Muhabbet kuşlarında böbrek veya üreme organları çevresinde gelişen bazı kitleler bacaklara giden sinirler üzerinde baskı oluşturabilir.

Bunun sonucunda özellikle tek bacakta:

• güçsüzlük,
• kavrama kaybı,
• ayağı sürükleme,
• tünekte duramama

görülebilir.

Bu durum bazen ilk bakışta bacak hastalığı sanılır.

Özellikle belirti yavaş ilerliyorsa ve görünür bir bacak yaralanması yoksa iç yapılar da değerlendirilmelidir.

Kalsiyum Eksikliği Felç Gibi Görünebilir mi?

Şiddetli kalsiyum dengesizlikleri kas ve sinir sisteminin çalışmasını bozabilir.

Titreme, kasılma, güçsüzlük ve nöbet benzeri belirtiler görülebilir.

Özellikle yoğun yumurtlayan dişilerde mineral dengesi önemlidir.

Ancak:

“Bacağı tutmuyor = kalsiyum eksikliği.”

sonucu doğru değildir.

Kalsiyumu gereğinden fazla vermek de sorun oluşturabilir.

Bu nedenle felç görüntüsü gösteren kuşa gelişigüzel kalsiyum veya D vitamini yüklemesi yapılmamalıdır.

B Vitamini Eksikliği Felç Yapar mı?

Bazı B vitaminlerinin ciddi eksiklikleri sinir ve kas fonksiyonlarını etkileyebilir.

Fakat evde yaşayan yetişkin bir muhabbet kuşunun tek bacağı tutmadığında otomatik olarak “B vitamini eksikliği” teşhisi koymak doğru değildir.

Aynı şekilde bükülen parmakların tek nedeni de belirli bir B vitamini eksikliği değildir.

Beslenme geçmişi, kuşun yaşı, diğer belirtiler ve fiziksel muayene birlikte değerlendirilmelidir.

Bu yüzden felçli görünen her kuşa B vitamini enjeksiyonu standart tedavi değildir.

Ağır Metal Zehirlenmesi Felç Belirtisi Yapabilir mi?

Evet.

Kurşun ve çinko gibi bazı ağır metaller kuşların sinir sistemini ve başka organlarını etkileyebilir.

Metal zehirlenmesinde:

• güçsüzlük,
• dengesizlik,
• nöbet,
• anormal baş hareketleri,
• kusma veya geri çıkarma,
• belirgin dışkı değişiklikleri

görülebilir.

Kuş metal oyuncak, boya, tel, ağırlık veya başka şüpheli bir materyal kemirdiyse bu bilgi veterinere mutlaka verilmelidir.

Ancak her nörolojik belirtinin nedeni ağır metal değildir.

Boyun Dönmesi Felç midir?

Hayır, tek başına felç olarak değerlendirilmemelidir.

Başın yana veya geriye dönmesi, denge bozukluğu veya anormal boyun pozisyonları nörolojik belirti olabilir.

Bunun altında:

• travma,
• toksinler,
• metabolik sorunlar,
• merkezi sinir sistemi hastalıkları,
• bazı enfeksiyonlar

bulunabilir.

Yalnız görüntüye bakarak “sallabaş”, belirli bir virüs veya vitamin eksikliği teşhisi koymak doğru değildir.

Muhabbet Kuşlarında İnme Olur mu?

Kuşlarda beyin damarlarını etkileyen olaylar mümkündür ancak evde aniden düşen her muhabbet kuşuna “inme geçirdi” denmemelidir.

Ani:

• denge kaybı,
• tek taraflı hareket bozukluğu,
• baş pozisyonunda değişiklik,
• yere düşme

nörolojik bir olayı düşündürebilir.

Fakat travma, toksin, kitle, metabolik hastalık ve başka nedenler de aynı görüntüyü oluşturabilir.

Gerçek neden muayene ve gerektiğinde ileri incelemelerle araştırılır.

Gece Çırpınması Sonrası Felç Olabilir mi?

Gece paniği sırasında muhabbet kuşu kafes tellerine veya ekipmanlara sert şekilde çarpabilir.

Bunun sonucunda:

• kanat veya bacak yaralanması,
• kafa travması,
• omurga yaralanması,
• iç kanama

oluşabilir.

Çırpınmanın ardından kuş tünekte duramıyor, bir kanadını veya bacağını kullanamıyor ya da dengesi bozulmuşsa yalnız korkudan olduğunu düşünüp beklemeyin.

Hareketsizlik Felç Yapar mı?

Uzun süre çok az hareket eden kuşlarda kas kondisyonu azalabilir.

Fakat buna özel bir “kafes felci” hastalığı varmış gibi yaklaşmak doğru değildir.

Kaslarını yeterince kullanmayan kuş daha güçsüz uçabilir veya çabuk yorulabilir.

Ancak aniden tek bacağı tutmayan veya vücudunun bir tarafını sürükleyen kuşun durumunu yalnız hareketsizliğe bağlamak doğru değildir.

Gerçek hareket kaybında başka sağlık sorunları araştırılmalıdır.

Felçli Görünen Muhabbet Kuşunda Evde İlk Ne Yapılmalı?

İlk amaç kuşun kendisini daha fazla yaralamasını önlemektir.

Yüksekten sürekli düşüyorsa tünekleri geçici olarak aşağıya alın veya tamamen kaldırın.

Yem ve suyu kuşun kolay ulaşabileceği yere koyun.

Kafes tabanını güvenli hâle getirin.

Tabanda temiz kâğıt havlu veya tırnakların takılmayacağı, iplik çıkarmayan yumuşak bir yüzey kullanılabilir.

Halkaları bulunan gevşek havlular bazı kuşların tırnaklarına takılabileceği için uygun değildir.

Kuşu gereksiz yere elinize almayın ve hareket ettirmeye çalışmayın.

Kuş Sıcak Tutulmalı mı?

Hasta ve güçsüz kuşlar bazen vücut sıcaklığını korumakta zorlanabilir.

Cereyansız ve rahat bir ortam faydalı olabilir.

Ancak felçli görünen her kuşu otomatik olarak çok yüksek sıcaklığa maruz bırakmak doğru değildir.

Isı desteği gerekiyorsa kuşun uzaklaşabileceği daha serin bir bölüm bulunmalıdır.

Ağzı açık nefes alma ve kanatları vücuttan uzak tutma fazla sıcaklığın işareti olabilir.

Felçli Kuşa Masaj Yapılır mı?

Nedeni bilinmeden yapılmamalıdır.

Kırık, çıkık veya omurga yaralanması varsa bacağı çekmek, açıp kapatmak veya sert masaj yapmak hasarı artırabilir.

Fizyoterapi bazı iyileşme dönemlerinde faydalı olabilir ancak önce neyin zarar gördüğü bilinmelidir.

Veteriner değerlendirmesi olmadan bacağı “açılsın” diye zorlamayın.

Felçli Kuş Zorla Uçurulur mu?

Hayır.

Kuşun kaslarını çalıştırmak amacıyla havaya atılması veya uçmaya zorlanması tehlikelidir.

Düşerek yeni bir travma yaşayabilir.

Egzersiz veya rehabilitasyon gerekiyorsa bu, akut dönem geçtikten ve neden belirlendikten sonra kontrollü şekilde yapılır.

Yem Yiyemeyen Felçli Kuşa Şırıngayla Mama Verilir mi?

Deneyimsiz kişiler tarafından zorla şırıngayla besleme yapılması güvenli değildir.

Mama veya sıvının solunum yollarına kaçması ciddi bir risk oluşturur.

Kuş kendi başına yem yiyemeyecek veya su içemeyecek kadar güçsüzse bu zaten hızlı profesyonel değerlendirme gerektiren bir durumdur.

Yem ve su kolay ulaşılır yerde tutulabilir ancak kursaktan besleme gerekiyorsa tekniği bilen kişi tarafından uygulanmalıdır.

Kortizon veya B Vitamini Felci Geçirir mi?

Felcin tek bir ilacı yoktur.

Kortikosteroidler her travma veya omurilik probleminde standart ilk tedavi değildir.

B vitamini de ancak eksiklik veya başka uygun bir neden varsa tedavinin parçası olabilir.

Yumurta problemi, kırık, tümör, ağır metal zehirlenmesi ve metabolik hastalığın tedavisi birbirinden tamamen farklıdır.

Dolayısıyla:

“Felç oldu, kortizon ve B vitamini yapılır.”

şeklinde evrensel bir protokol doğru değildir.

Veteriner Hekim Felcin Nedenini Nasıl Araştırır?

Önce kuşun:

• bacak ve kanat hareketleri,
• kavrama gücü,
• ağrı tepkisi,
• genel denge durumu,
• vücut kondisyonu

değerlendirilir.

Gerekirse röntgen ile:

• kırık,
• yumurta,
• bazı iç kitleler,
• organ büyümeleri,
• sindirim sistemindeki metal parçaları

araştırılabilir.

Kan testleri, dışkı incelemeleri veya başka testler de kuşun belirtilerine göre kullanılabilir.

Her vaka için aynı testlerin yapılması gerekmez.

Kısmi Felç İyileşir mi?

Bu tamamen nedenine bağlıdır.

Geçici sinir basısı, bazı metabolik bozukluklar veya iyileşebilen travmalarda hareket tekrar kazanılabilir.

Fakat ciddi omurilik hasarı, kalıcı sinir hasarı veya tedavi edilemeyen bazı kitlelerde kalıcı hareket kaybı oluşabilir.

Bu nedenle internette:

“24 saatte yürür.”

“İki haftada tamamen düzelir.”

gibi kesin süreler vermek doğru değildir.

İyileşme günler, haftalar veya daha uzun sürebilir; bazı kuşlarda tam düzelme olmayabilir.

Tek Bacağını Kullanamayan Muhabbet Kuşu Yaşayabilir mi?

Evet.

Sorunun nedeni kontrol altına alınabiliyorsa kalıcı bacak problemi bulunan birçok kuş çevresine uyum sağlayabilir.

Kafes düzeni buna göre değiştirilebilir:

• alçak tünekler,
• geniş ve düz dinlenme platformları,
• kolay ulaşılabilir yemlik ve suluk,
• düşme mesafesinin azaltılması

kuşun günlük hayatını kolaylaştırabilir.

Ama önce hareket kaybına neden olan sağlık probleminin değerlendirilmesi gerekir.

Ne Zaman Acil Veteriner Değerlendirmesi Gerekir?

Özellikle:

• kuş aniden ayağa kalkamıyorsa,
• iki bacağı birden tutmuyorsa,
• bir bacağı veya kanadı tamamen sürüklüyorsa,
• boynu veya başı anormal pozisyondaysa,
• nöbet geçiriyorsa,
• yakın zamanda ciddi çarpma yaşadıysa,
• dişi kuşta ıkınma ve karın şişliği varsa,
• bacak soğuk, koyu veya mor görünüyorsa,
• yem yiyemiyor veya su içemiyorsa,
• sürekli kafes tabanında yatıyorsa,
• nefes almakta zorlanıyorsa

beklemek doğru değildir.

Muhabbet Kuşlarında Kısmi Felçte En Önemli Nokta

“Felç” kelimesi gördüğünüz hareket kaybını tarif edebilir ancak nedenini söylemez.

Tek bacağını sürükleyen kuşta kırık olabilir.

Sinir üzerine baskı olabilir.

Dişi kuşta üreme sistemi problemi olabilir.

Metabolik veya nörolojik bir hastalık olabilir.

Zehirlenme veya travma bulunabilir.

Bu nedenle evde insan ilacı, kortizon, rastgele vitamin, kalsiyum veya başka ürünlerle tedavi denemek yerine kuşu güvenli bir alana alın, düşmesini engelleyin, yem ve suyu yaklaştırın ve kuşlar konusunda deneyimli bir veteriner hekime başvurun.

Doğru tedavi “felci geçirmek” için değil, felce benzeyen hareket kaybının gerçek nedenini tedavi etmek için yapılır.