arizyen Kanarya

Parizyen kanarya, ilk bakışta klasik kanaryalardan kolayca ayrılan iri yapılı ve yoğun kıvırcık tüylü bir kanarya ırkıdır. Uluslararası kaynaklarda Parisian Frill veya Fransızca adıyla Frisé Parisien olarak bilinir.

Parizyen kanaryayı özel yapan yalnızca büyük görünmesi değildir. Sırtından göğsüne, yanlarından baş ve boyun bölgesine kadar farklı yönlere kıvrılan tüyleri belirli bir düzen oluşturur. Bu nedenle Parizyen bir ötüm kanaryasından çok postür ve tüy yapısı için geliştirilmiş bir şekil kanaryasıdır.

Erkek Parizyenler elbette ötebilir. Ancak bu ırkı Malinois veya Harz gibi özel ötüm kanaryalarıyla aynı amaçla değerlendirmek doğru değildir.

Parizyen Kanarya Nereden Gelir?

Parizyen kanaryanın gelişimi 19. yüzyıl Fransa’sına dayanır. Kıvırcık tüylü kanaryaların seçilerek eşleştirilmesi sonucunda zaman içinde daha iri, daha hacimli ve vücudunun birçok bölgesinde belirgin bukleler taşıyan bugünkü Parizyen tipi ortaya çıkmıştır.

Irkın adı da Paris ile olan tarihsel bağlantısından gelir.

Bugün Parizyen, kıvırcık kanaryalar içerisinde en tanınan ve en büyük yapılı ırklardan biridir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Parizyen ayrı bir yabani kanarya türü değildir. Evcil kanaryanın uzun yıllar süren seçici yetiştiricilik sonucunda oluşturulmuş bir ırkıdır.

Bu nedenle eski kaynaklarda görülen “Parizyenlerin doğal yaşam alanı azalıyor” gibi ifadeler doğru değildir. Doğada ayrı bir Parizyen kanarya popülasyonu bulunmaz.

Parizyen Kanarya Kaç Santimetredir?

Parizyen kanaryanın en dikkat çekici özelliklerinden biri boyutudur.

Yetişkin kuşlarda 19 cm ve üzeri uzunluk ırk standardının önemli parçalarından biridir. Büyük ve iyi gelişmiş bireyler yaklaşık 20 cm’nin üzerine çıkabilir.

Bu nedenle standart bir renk kanaryasının yanında oldukça iri görünür.

Ancak yarışma değerlendirmesinde yalnız uzun olması yeterli değildir. Kuşun büyük görünümünün:

• vücut yapısıyla,
• tüy hacmiyle,
• duruşuyla,
• kıvırcık tüylerin simetrisiyle

uyumlu olması gerekir.

Uzun fakat orantısız veya tüy yapısı zayıf bir kuş yalnız boyu nedeniyle iyi bir Parizyen kabul edilmez.

Parizyen Kanaryanın Tüyleri Neden Kıvırcıktır?

Parizyenin karakteristik görünümü tüylerin vücuda düz biçimde yatmak yerine belirli bölgelerde dışarı doğru yönelmesi ve bukleler oluşturmasıyla ortaya çıkar.

Bu tüy yapısı rastgele dağınıklık değildir.

Irk standardında farklı tüy bölgeleri ayrı ayrı değerlendirilir.

Manto

Manto sırt bölgesindeki ana kıvırcık tüy yapısıdır.

Tüyler sırtın orta hattından iki yana doğru açılarak omuzlara doğru düşer. İdeal görünümde iki tarafın dengeli ve hacimli olması beklenir.

Jabot

Jabot göğüs bölgesindeki kıvırcık tüylerdir.

Göğsün iki yanından merkeze yönelen tüylerin dolgun ve simetrik bir yapı oluşturması Parizyenin en belirgin özelliklerinden biridir.

Yüzgeçler

Vücudun iki yanında bulunan kıvırcık tüyler yukarı doğru yönelerek belirgin bir görünüm oluşturur.

İki tarafın dengeli olması önemlidir.

Baş, Boyun ve Yanak Tüyleri

Parizyen yalnızca gövdesi kıvırcık bir kanarya değildir.

Baş çevresindeki yoğun tüyler, boyundaki yaka görünümü ve yanak bölgesindeki tüyler de ırkın karakteristik görünümünün parçalarıdır.

Ayrıca kuyruk çevresinde ve bacakların üst bölümünde de yoğun tüy yapısı görülebilir.

Parizyen Kanaryanın Yarışma Standardında Neler Değerlendirilir?

Parizyen kanarya yarışmalarda yalnız “ne kadar kıvırcık?” diye değerlendirilmez.

Öne çıkan bölümler arasında:

• baş, boyun ve yanak tüyleri,
• manto ve omuz bölgesi,
• göğüs fırfırı,
• yan kıvırcıklar,
• kuyruk çevresi ve alt gövde tüyleri,
• bacak, kuyruk ve kanatlar,
• vücut büyüklüğü ve biçimi,
• duruş,
• genel tüy kalitesi ve kondisyon

bulunur.

Yani iyi bir Parizyen, yalnızca çok tüylü bir kuş değildir. Bütün bu bölgelerin birbiriyle dengeli görünmesi asıl önemli noktadır.

Parizyenin duruşu da tamamen yatay değildir. Güçlü, iri ve yarı dik bir görünüm beklenir.

Parizyen Kanaryanın Renkleri Nelerdir?

Parizyen kanaryalarda tek bir zorunlu renk bulunmaz.

Sarı, beyaz, yeşil tonları, alacalı görünümler ve farklı renk kombinasyonları görülebilir. Yarışma standardında da farklı renkler kabul edilir.

Bu nedenle Parizyen denildiğinde kuşu tanımlayan asıl unsur renk değil:

iri vücudu ve kendine özgü kıvırcık tüy yapısıdır.

Kırmızı faktörlü bireyler de bulunabilir. Ancak sırf rengi daha güçlü olsun diye gelişigüzel pigment veya takviye kullanılması normal bakımın zorunlu bir parçası değildir.

Parizyen Kanarya Güzel Öter mi?

Erkek Parizyen kanaryalar diğer erkek kanaryalar gibi ötebilir.

Fakat Parizyenin yetiştirilme amacı ötüş performansı değildir. Irk yıllar boyunca vücut biçimi ve kıvırcık tüy görünümü üzerinden geliştirilmiştir.

Bu nedenle Parizyen alırken:

“En güçlü şarkıyı söyleyen kanarya hangisi?”

arayışı içindeyseniz özel ötüm ırkları daha uygun olabilir.

Parizyen tercih eden yetiştiriciler için asıl çekicilik çoğunlukla görünüm, tüy yapısı ve postürdür.

Ayrıca sağlıklı bir erkeğin her zaman ötmesi de beklenmemelidir. Tüy değişimi, yeni ortam, mevsim ve sağlık durumu ötüşü etkileyebilir.

Ötüşteki değişiklikler için Kanaryalarda Ötüş Problemleri rehberine bakabilirsiniz.

Parizyen Kanarya Bakımı Zor mu?

Temel ihtiyaçları diğer evcil kanaryalardan tamamen farklı değildir. Ancak büyük vücudu ve yoğun tüyleri nedeniyle bazı noktalarda daha fazla dikkat gerektirir.

Özellikle:

• yeterli hareket alanı,
• uygun tünekler,
• tırnak kontrolü,
• tüylerin düzenli gözlenmesi,
• dengeli beslenme,
• temiz yaşam alanı

önemlidir.

Parizyenin iri ve gösterişli olması onu sürekli elde tutulması gereken bir kuş hâline getirmez. Diğer kanaryalar gibi çoğunlukla kafes ortamında gözlem ve ötüş için beslenen bir kuştur.

Parizyen Kanarya Kafesi Nasıl Olmalı?

Bu kadar iri bir kanaryayı küçük ve yüksek fakat dar bir kafese yerleştirmek doğru değildir.

Kafes seçiminde özellikle yatay hareket alanı önemlidir. Parizyen standart kanaryalardan daha iri olduğu için geniş bir kafes tercih etmek ayrıca avantaj sağlar.

Kuş tünekler arasında birkaç kanat hareketiyle rahatça geçebilmeli ve uzun tüylerini sürekli kafes tellerine sürtmek zorunda kalmamalıdır.

Kafes:

• dikdörtgen olmalı,
• güvenli tel aralığına sahip olmalı,
• paslı veya boyası dökülen parçalar içermemeli,
• çok fazla aksesuarla doldurulmamalı,
• sağlam ve farklı çaplarda uygun tünekler içermelidir.

Parizyen için ayrı bir “sihirli minimum santimetre” vermek yerine mümkün olduğunca geniş ve kullanılabilir hareket alanı sağlamak daha doğrudur.

Genel kafes düzenini Kanarya Kafesi Nasıl Olmalı? rehberinde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Parizyen Kanaryanın Tırnakları Neden Dikkat Çeker?

Parizyen standardında uzun ve güçlü ayaklarla birlikte özellikle arka tırnakta belirgin kıvrılma görülebilir.

Bu nedenle tırnakların uzaması takip edilmelidir.

Aşırı uzayan veya kontrolsüz kıvrılan bir tırnak:

• tüneğe tutunmayı zorlaştırabilir,
• kafes teline takılabilir,
• ayağın duruşunu etkileyebilir.

Ancak tırnağı rastgele derinden kesmek de kanamaya neden olabilir. Tırnak içindeki canlı damar görülmeden yapılan kesim risklidir.

Tırnak bakımından emin olunamıyorsa kuşlar konusunda deneyimli bir veterinerden veya gerçekten deneyimli bir bakım uzmanından yardım alınması daha güvenlidir.

Parizyen Kanarya Nasıl Beslenmeli?

Parizyen kanaryanın iri ve yoğun tüylü olması, her gün ekstra vitamin, amino asit veya yüksek proteinli karışım verilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Temel amaç diğer kanaryalarda olduğu gibi dengeli ve yeterli bir beslenme düzenidir.

Temiz su sürekli ulaşılabilir olmalı ve kullanılan temel beslenme düzeni kuşun ihtiyaçlarını karşılamalıdır.

Özellikle yalnız yağlı tohumlardan oluşan çok zengin karışımların sürekli kullanılması doğru değildir. Kuşun iri görünmesi ile fazla kilo alması aynı şey değildir.

Ayrıca tüyleri daha kabarık çıksın diye rastgele:

• B vitamini,
• amino asit,
• yağ,
• pigment,
• karaciğer ürünü

kullanmak gerekli değildir.

Takviye ihtiyacı varsa bu kuşun gerçek beslenme düzeni ve sağlık durumuna göre değerlendirilmelidir.

Parizyen Kanaryaya Kuş Kumu Vermek Zorunlu mu?

Hayır.

Kanaryalar tohumların dış kabuğunu ayırarak iç kısmını tüketir. Bu nedenle sindirim yapabilmeleri için mutlaka taş veya grit yutmaları gerektiği düşüncesi doğru değildir.

Hatta sindirilemeyen gritlerin aşırı tüketilmesi sorun oluşturabilir.

Mineral veya kalsiyum ihtiyacı ile sindirim için verilen taş parçalarını da aynı şey olarak düşünmemek gerekir.

Özellikle yumurtlayan dişilerde kalsiyum ihtiyacı önemli olabilir; ancak bunun nasıl karşılanacağı kuşun bütün beslenmesi üzerinden değerlendirilmelidir.

Parizyen Kanarya Banyo Yapabilir mi?

Evet.

Sağlıklı Parizyen kanaryaya temiz ve sığ banyo suyu sunulabilir. Yoğun tüy yapısı nedeniyle banyo sonrasında tüy bakımıyla daha fazla zaman geçirdiğini görebilirsiniz.

Fakat:

• haftada kesin iki kez,
• her gün,
• tüy döneminde zorunlu

gibi bütün kuşlara uygulanabilecek tek bir banyo programı yoktur.

Kanarya isterse banyo yapmalıdır. Zorla yıkamak veya üzerine sürekli su püskürtmek gerekmez.

Banyo sonrasında kuş güçlü hava akımında bırakılmamalı ve kendi kendine kurumasına izin verilmelidir.

Detaylı bakım için Kanarya Banyosu rehberine bakabilirsiniz.

Parizyen Kanarya Tüy Değişiminde Özel Bakım İster mi?

Yoğun tüy yapısı nedeniyle tüy değişimi Parizyen sahiplerinin daha dikkatli gözlemlediği dönemlerden biridir.

Ancak “bu kadar tüy çıkarıyor, mutlaka yüksek protein ve B vitamini verilmezse ölür” gibi ifadeler doğru değildir.

Tüy değişiminde önemli olan:

• dengeli beslenmenin devam etmesi,
• temiz su,
• düzenli uyku,
• güvenli ortam,
• yeni çıkan tüylerin gözlenmesidir.

Yeni tüylerin oluşması enerji ve besin gerektirir fakat rastgele takviye yüklemek çözüm değildir.

Normal tüy dökümü ile sorunlu tüy kaybının farkını Kanaryalarda Tüy Değişimi Dönemi rehberinde bulabilirsiniz.

Parizyen Kanaryalarda Tüy Kisti Görülür mü?

Kanaryalarda tüy kistleri görülebilir.

Tüy kisti, gelişmekte olan tüyün normal biçimde dışarı çıkamayıp deri altında büyümeye devam etmesiyle ortaya çıkabilir. Genetik yatkınlık, tüy yapısı, travma ve tüy gelişimini etkileyen başka durumlar rol oynayabilir.

Ancak her Parizyenin tüy kisti geliştireceğini veya bunun yalnızca “kalın tüy x kalın tüy” eşleşmesinden oluşan kaçınılmaz bir hastalık olduğunu söylemek doğru değildir.

Deride:

• sert bir şişlik,
• büyüyen kitle,
• kanama,
• kuşun sürekli gagaladığı bir bölge

fark edilirse evde kesmek, sıkmak veya açmaya çalışmak tehlikelidir.

Kuşlar konusunda deneyimli veteriner hekime gösterilmelidir.

Parizyen Kanarya Üretimi Zor mu?

Parizyen üretimi, sıradan ev bakıcılığından daha fazla yetiştiricilik bilgisi gerektirebilir.

Yoğun tüy yapısı bazı bireylerde çiftleşmeyi zorlaştırabilir. Üreticiler bazı eşleşmelerde kloak çevresindeki tüylerin kontrollü biçimde düzenlenmesini tercih edebilir.

Ancak bu, her kuşa evde makasla müdahale edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Bakıcı kanarya kullanımı da bazı profesyonel yetiştiricilerin başvurduğu bir yöntemdir fakat:

“Parizyen kendi yavrusunu büyütemez”

şeklinde kesin bir kural yoktur.

Ebeveynlerin yavru bakım başarısı bireysel olarak değişebilir.

Aynı şekilde sahte yumurta kullanımı üretim yönetiminde kullanılan yöntemlerden biridir ancak her Parizyen üretiminde zorunlu bir işlem değildir.

Parizyen Kanarya Tek mi Çift mi Beslenmeli?

Parizyen kanaryanın mutlaka çift beslenmesi gerektiği doğru değildir.

Kanaryalar papağanlarla aynı sosyal yapıya sahip değildir. Özellikle erkek kanaryalar üreme döneminde başka erkeklere karşı bölgeci davranabilir.

Bu nedenle iki kuşu yalnız kalmasın diye aynı kafese koymak her zaman doğru seçim değildir.

Birden fazla kanarya beslenecekse:

• yeterli alan,
• bireylerin cinsiyeti,
• üreme dönemi,
• davranışları

dikkate alınmalıdır.

Yeni alınan kuş da mevcut kuşun yanına doğrudan konulmamalıdır.

Yeni Alınan Parizyen Hemen Diğer Kanaryaların Yanına Konur mu?

Hayır.

Dışarıdan sağlıklı görünmesi, kuşun hiçbir sağlık sorunu taşımadığını garanti etmez.

Yeni kuş başlangıçta diğer kuşlardan ayrı tutulmalı; mümkünse ayrı odada, ayrı yemlik-suluk ve bakım ekipmanlarıyla gözlenmelidir.

Burada herkese uygulanabilecek kesin “15 gün” veya “30 gün” kuralı vermek yerine kuşun geçmişi, geldiği ortam ve veteriner değerlendirmesi dikkate alınmalıdır.

Kanarya seçimi konusunda Kanarya Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler rehberini kullanabilirsiniz.

Parizyen Kanaryanın Sağlıklı Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Kıvırcık tüyler bazı belirtileri ilk bakışta fark etmeyi zorlaştırabilir. Bu nedenle yalnız tüylerin gösterişli olmasına bakmamak gerekir.

Sağlıklı görünen bir Parizyen:

• tünekte dengeli durmalı,
• çevresine tepki vermeli,
• rahat nefes almalı,
• yem tüketmeli,
• göz ve burun çevresi temiz görünmeli,
• sürekli kafes tabanında durmamalıdır.

Yoğun kıvırcık tüy yapısını “kabarma” ile karıştırmamak da önemlidir. Kuşun normal tüy biçimini tanımak bu nedenle değerlidir.

İştahsızlık, güçsüzlük, belirgin solunum değişikliği, sürekli uyuma veya tünekte duramama gibi belirtiler yalnız “Parizyen böyle olur” denilerek geçiştirilmemelidir.

Parizyen Kanarya Kimler İçin Uygundur?

Parizyen kanarya özellikle sıra dışı görünümden hoşlanan ve tüy bakımını düzenli takip edebilecek kişiler için ilgi çekici bir ırktır.

Ancak yalnız fotoğraftaki büyük ve kıvırcık görünümü beğenerek alınmamalıdır.

Bu ırkta:

• daha geniş yaşam alanı,
• tırnak kontrolü,
• yoğun tüylerin gözlenmesi,
• dengeli beslenme,
• düzenli hijyen

daha fazla önem kazanabilir.

Ötüş performansı önceliğinizse özel ötüm kanaryaları daha mantıklı olabilir. Parizyenin asıl özelliği büyüklüğü, kıvırcık tüyleri, güçlü görünümü ve kendine özgü postürüdür.

Doğru bakıldığında gösterişli görünümünü koruyan son derece dikkat çekici bir kanaryadır; ancak bu görünümü korumanın yolu rastgele takviyeler ve karmaşık “üretici reçeteleri” değil, iyi beslenme, yeterli alan, temiz ortam ve düzenli gözlemdir.