Muhabbet Kuşlarında Kalp Hastalığı

Muhabbet Kuşlarında Kalp Hastalığı: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Muhabbet kuşlarında kalp hastalıkları görülebilir ancak belirtileri çoğu zaman yalnız kalbe özgü değildir. Kuşun çabuk yorulması, nefes almakta zorlanması veya eskisi kadar uçamaması ilk bakışta solunum sistemi hastalığı gibi görünebilir.

Bu nedenle muhabbet kuşlarında kalp hastalığı yalnız birkaç belirtiye bakılarak evde teşhis edilemez.

Kalp kasını, kalp kapaklarını, kalbin ritmini veya büyük damarları etkileyen farklı problemler bulunabilir. Bazı hastalıklar uzun süre sessiz ilerlerken bazı kuşlarda güçsüzlük, nefes darlığı veya ani düşme gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Önemli olan kalp hastalığı ile kalp yetmezliğinin aynı şey olmadığını bilmektir.

Kalp Hastalığı ile Kalp Yetmezliği Aynı Şey mi?

Hayır.

Kalp hastalığı, kalp veya kan damarlarındaki yapısal ya da işlevsel bir problemi ifade eder.

Kalp yetmezliği ise kalbin vücudun ihtiyacını karşılayacak şekilde çalışamadığı veya dolaşımda sıvı birikimine yol açtığı daha ileri bir durumdur.

Yani bir muhabbet kuşunda kalp hastalığı bulunabilir ancak henüz kalp yetmezliği gelişmemiş olabilir.

Kalp yetmezliği geliştiğinde solunum güçlüğü, güçsüzlük ve vücut boşluğunda sıvı birikimi gibi belirtiler daha belirgin hâle gelebilir.

Muhabbet Kuşlarında Hangi Kalp Hastalıkları Görülebilir?

Kuşlarda kardiyovasküler sistemin farklı bölümleri etkilenebilir.

Bunlar arasında:

• kalp kası hastalıkları,
• kalp kapaklarında bozukluklar,
• ritim problemleri,
• kalbin büyümesi,
• doğuştan kalp ve damar anomalileri,
• ateroskleroz gibi damar hastalıkları,
• kalp çevresinde sıvı birikimi

yer alabilir.

Her birinin tedavisi aynı değildir.

Bu nedenle “kalp hastalığı” tek bir hastalığın adı gibi kullanılmamalıdır.

Ateroskleroz Nedir?

Ateroskleroz, atardamar duvarlarında değişiklik ve plak oluşması sonucunda kan akımının bozulabildiği bir damar hastalığıdır.

Papağan türlerinde görülebilir ve muhabbet kuşlarında da bildirilmiştir.

Riskle ilişkilendirilen faktörler arasında:

• uzun süre yüksek yağlı ve dengesiz beslenme,
• hareketsiz yaşam,
• obezite,
• yaş

bulunabilir.

Ancak yalnızca tohum yiyen her muhabbet kuşunda ateroskleroz gelişeceği söylenemez.

Aynı şekilde kalp problemi görülen her kuşta ateroskleroz bulunmaz.

Tohum Ağırlıklı Beslenme Kalp Hastalığı Yapar mı?

Uzun süre yalnızca yüksek yağ içeren tohumlara dayalı dengesiz beslenme obezite, karaciğer yağlanması ve damar hastalıkları açısından riski artırabilir.

Buradaki sorun “tohum zehirlidir” değildir.

Sorun kuşun yıllarca:

• fazla kalori alması,
• beslenmenin tek yönlü olması,
• az hareket etmesi,
• fazla kilo taşımasıdır.

Muhabbet kuşunun beslenmesi bu nedenle yalnız birkaç yağlı tohumu sınırsız tüketmesine dayanmamalıdır.

Obezite Kalbi Etkiler mi?

Evet.

Fazla kilo kuşun uçarken ve hareket ederken daha fazla enerji harcamasına neden olur.

Obezite ayrıca:

• karaciğer yağlanması,
• ayak problemleri,
• hareket azalması,
• damar hastalıkları

ile ilişkili olabilir.

Ancak nefes nefese kalan her kilolu kuşta kalp hastalığı bulunmaz.

Fazla kilo kendi başına da uçuş ve solunum performansını düşürebilir.

Stres Kalp Hastalığına Neden Olur mu?

Korku ve stres kuşun kalp hızını geçici olarak artırabilir.

Ancak:

“Kuş çok stres yaşadı ve kalp hastası oldu.”

şeklinde doğrudan bir bağlantı kurmak doğru değildir.

Kronik kötü yaşam koşulları genel sağlığı olumsuz etkileyebilir fakat kalp hastalıklarının tek veya temel nedeni stres değildir.

Bununla birlikte ileri kalp hastalığı bulunan bir kuş için ağır stres veya yoğun fiziksel efor daha zor tolere edilebilir.

Muhabbet Kuşlarında Kalp Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Kalp hastalıkları uzun süre belirgin belirti vermeyebilir.

Ortaya çıktığında dikkat çekebilecek değişiklikler şunlardır:

• eskisine göre çabuk yorulma,
• uçuş mesafesinin azalması,
• uçtuktan sonra uzun süre toparlanamama,
• genel güçsüzlük,
• hareketsizlik,
• normalden hızlı veya zor soluma,
• kuyruk hareketiyle birlikte solunum,
• ani denge kaybı veya düşme,
• bayılmaya benzeyen kısa süreli güç kaybı,
• iştah ve kilo değişiklikleri,
• karın bölgesinde büyüme.

Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek başına kalp hastalığını kanıtlamaz.

Nefes Darlığı Kalp Hastalığı Belirtisi midir?

Olabilir.

Kalp hastalığı bulunan kuşlarda solunum hızının ve çabasının artması görülebilir.

Fakat muhabbet kuşlarında nefes darlığının:

• solunum yolu enfeksiyonları,
• mantar hastalıkları,
• sinüzit,
• hava kesesi problemleri,
• karın içerisindeki kitleler,
• karaciğer büyümesi,
• obezite,
• toksinler

gibi birçok başka nedeni vardır.

Bu nedenle yalnız nefes darlığına bakarak “kalp hastası” denmemelidir.

Kalp Hastalığında Kuş Neden Çabuk Yorulur?

Kalp dolaşıma yeterince etkili destek sağlayamadığında kuş yoğun aktiviteyi eskisi kadar iyi tolere edemeyebilir.

Normalde odada rahatça uçan bir kuş:

• kısa mesafede konabilir,
• uzun süre dinlenebilir,
• uçmak istemeyebilir,
• hareket sonrasında belirgin solunum çabası gösterebilir.

Burada önemli olan kuşun kendi önceki performansıyla karşılaştırılmasıdır.

Yaş, fazla kilo, kanat problemi ve başka hastalıklar da uçuş performansını azaltabilir.

Bayılma veya Tünekten Düşme Kalple İlişkili Olabilir mi?

Evet.

Bazı kalp ve damar hastalıklarında kuşta kısa süreli güçsüzlük, denge kaybı veya bayılmaya benzeyen olaylar görülebilir.

Ancak tünekten düşmenin:

• nörolojik hastalık,
• nöbet,
• travma,
• toksin,
• bacak problemi,
• ağır metabolik hastalık

gibi başka nedenleri de vardır.

Tek bir düşme olayından kalp teşhisi konulmaz.

Tekrarlayan ani düşmeler ise önemsenmelidir.

Kalp Hastalığında Karın Şişer mi?

Bazı ileri kalp hastalıklarında evet.

Özellikle kalbin sağ tarafının etkili çalışamadığı vakalarda dolaşımda basınç değişiklikleri oluşabilir ve vücut boşluğunda sıvı birikimi gelişebilir.

Buna ascites, yani karın boşluğunda sıvı birikmesi denir.

Kuşta:

• karın bölgesinde büyüme,
• nefes almakta zorlanma,
• hareket isteğinde azalma

görülebilir.

Ancak muhabbet kuşunda karın şişliğinin çok sayıda başka nedeni vardır.

Yumurta, karaciğer büyümesi, tümörler, yağ dokusu ve başka iç organ hastalıkları da aynı görüntüyü oluşturabilir.

Tüy Dökülmesi Kalp Hastalığı Belirtisi midir?

Tipik bir kalp hastalığı belirtisi değildir.

Muhabbet kuşunda tüy dökülmesinin:

• normal tüy değişimi,
• tüy yolma,
• beslenme problemleri,
• deri hastalıkları,
• parazitler,
• viral hastalıklar

gibi çok daha doğrudan nedenleri vardır.

Kalp hastası bir kuş genel olarak kötü görünebilir ancak “tüy dökülmesi = kalp hastalığı” şeklinde bir ilişki kurulmaz.

Cilt Rengi Değişirse Kalp Hastalığı mı Vardır?

Tek başına hayır.

Kuşlarda ciddi dolaşım ve oksijenlenme problemleri farklı dokuların görünümünü etkileyebilir ancak sahibin cilt rengine bakarak kalp hastalığı teşhisi koyması mümkün değildir.

Muhabbet kuşunun tüylerle kaplı olması da bu değerlendirmeyi daha zor hâle getirir.

Cilt rengini rutin kalp hastalığı belirtisi olarak kullanmak doğru değildir.

Kalp Atışının Hızlı Olduğu Evde Anlaşılır mı?

Güvenilir şekilde hayır.

Muhabbet kuşlarının normal kalp hızı insanlardan çok daha yüksektir.

Ayrıca:

• yakalanma,
• korku,
• veteriner ziyareti,
• uçuş

kalp hızını hızlı şekilde artırabilir.

Bu nedenle kuşu elinize alıp göğsünü dinleyerek “kalbi çok hızlı atıyor, kalp hastası” sonucu çıkarılamaz.

Ritim problemi şüphesinde veteriner muayenesi ve gerektiğinde elektrokardiyografi kullanılır.

Kalp Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı genellikle tek bir testle konulmaz.

Önce kuşun:

• yaş ve sağlık geçmişi,
• beslenmesi,
• ağırlığı ve vücut kondisyonu,
• solunum şekli,
• aktivite düzeyi,
• kalp ve solunum sesleri

değerlendirilir.

Daha sonra kuşun durumuna göre farklı yöntemlerden yararlanılabilir.

Röntgen Kalp Hastalığını Gösterir mi?

Röntgen önemli bilgiler sağlayabilir.

Röntgende:

• kalp siluetinin büyüklüğü,
• büyük damarların görünümü,
• karaciğer büyümesi,
• akciğerlerdeki değişiklikler,
• hava keselerinin alanı,
• karın boşluğundaki sıvı

değerlendirilebilir.

Muhabbet kuşları için kalp genişliğinin radyografik değerlendirilmesine yönelik referans değerler de geliştirilmiştir.

Ancak röntgen tek başına bütün kalp hastalıklarını göstermez.

Kalp Ultrasonu Yapılabilir mi?

Evet.

Ekokardiyografi yani kalbin ultrasonla değerlendirilmesi kuşlarda da kullanılabilir.

Bu yöntemle veteriner hekim:

• kalp odacıklarının büyüklüğünü,
• kalp kasının hareketini,
• bazı kapak problemlerini,
• kalbin kasılma gücünü,
• kalp çevresinde sıvı bulunup bulunmadığını

değerlendirebilir.

Kuşun çok küçük olması işlemi teknik olarak zorlaştırabilir ancak deneyimli ekiplerde önemli bilgiler sağlar.

EKG Muhabbet Kuşunda Kullanılır mı?

Evet.

Elektrokardiyografi kalbin elektriksel aktivitesini değerlendirir ve özellikle ritim bozukluklarının araştırılmasında kullanılabilir.

Ancak normal EKG bütün kalp hastalıklarını dışlamaz.

Yapısal bir kalp hastalığı bulunmasına rağmen EKG’de belirgin anormallik görülmeyebilir.

Bu nedenle EKG genellikle diğer muayene ve görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilir.

Kan Testi Kalp Hastalığını Gösterir mi?

Kan testleri genel sağlık durumunun değerlendirilmesinde yararlı olabilir ancak tek başına “kalp hastalığı testi” değildir.

Veteriner:

• karaciğer,
• böbrek,
• metabolik durum,
• kan hücreleri,
• yağ metabolizması

hakkında bilgi edinmek için kan testlerinden yararlanabilir.

Bazı damar hastalıklarında kolesterol ve trigliserit değerlerinde değişiklikler görülebilir.

Ancak normal kan sonuçları kalp hastalığını tamamen dışlamaz.

Muhabbet Kuşlarında Kalp Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi kalp hastalığının türüne ve ne kadar ilerlediğine göre değişir.

Kalp yetmezliği bulunan bazı kuşlarda veteriner hekim:

• oksijen desteği,
• vücutta biriken fazla sıvıyı azaltan ilaçlar,
• kalbin çalışma yükünü düzenleyen ilaçlar,
• kalp kasının kasılmasını destekleyen ilaçlar,
• ritim problemine yönelik ilaçlar

kullanabilir.

Fakat bu ilaçların hangisinin uygun olduğu kalpteki problemin türüne bağlıdır.

Bir kalp ilacı başka bir kalp hastalığında uygun olmayabilir.

Bu nedenle evde insan kalp ilacı veya idrar söktürücü verilmemelidir.

Kalp Hastası Kuşa Egzersiz Yaptırılır mı?

Akut veya ileri kalp hastalığında zorla egzersiz yaptırılmaz.

Nefes almakta zorlanan veya çabuk yorulan kuşu:

• uçmaya zorlamak,
• odada sürekli hareket ettirmek,
• “kalbi güçlensin” diye egzersiz yaptırmak

tehlikeli olabilir.

Bazı kalp hastalarında veteriner geçici hareket kısıtlaması önerebilir.

Kuş stabil hâle geldikten sonra uzun dönem aktivite düzeni hastalığına, kilosuna ve genel durumuna göre belirlenir.

Sağlıklı kuşlarda düzenli hareket obezitenin önlenmesi açısından değerlidir; bu durum hasta kuşa egzersiz tedavisi uygulanacağı anlamına gelmez.

Kalp Hastası Muhabbet Kuşunun Beslenmesi Nasıl Olmalı?

Kalp veya damar hastalığı bulunan fazla kilolu bir kuşta beslenme düzeninin düzeltilmesi uzun dönem yönetimin önemli parçalarından biri olabilir.

Özellikle:

• aşırı yağlı tohum tüketiminin azaltılması,
• dengeli beslenme,
• sağlıklı vücut kondisyonunun korunması

önemlidir.

Ancak ağır hasta bir kuşun beslenmesi aniden tamamen değiştirilmemelidir.

Kuş yeni diyeti yemeyi reddederse yeterli kalori alamaması daha büyük bir sorun oluşturabilir.

Beslenme değişikliği kontrollü yapılmalıdır.

Kalp Hastası Kuşa Tuz Yasaklanır mı?

İnsanlardaki kalp hastalığı diyetini doğrudan muhabbet kuşuna uygulamak doğru değildir.

Muhabbet kuşlarına zaten:

• cips,
• tuzlu kraker,
• işlenmiş et ürünleri,
• tuz eklenmiş insan yemekleri

verilmemelidir.

Ancak veteriner önerisi olmadan özel ve aşırı kısıtlayıcı bir “kalp diyeti” hazırlamak gerekmez.

Kalp Hastalığı Tamamen İyileşir mi?

Bu hastalığın türüne bağlıdır.

Bazı problemler tedavi veya uygun yönetimle uzun süre kontrol altında tutulabilir.

Bazı yapısal ve kronik hastalıklar ise tamamen ortadan kaldırılamaz ancak belirtiler kontrol edilerek kuşun yaşam kalitesi artırılabilir.

Bu nedenle:

“Kalp ilacını kullandı ve hastalık tamamen geçti.”

gibi bir sonuç her vaka için geçerli değildir.

Bazı kuşların uzun süreli takip ve ilaç kullanması gerekebilir.

Kalp Hastası Kuşa Evde Nasıl Bakılır?

Veteriner değerlendirmesine kadar özellikle solunum güçlüğü bulunan kuşta amaç stresi azaltmaktır.

Kuşu:

• gereksiz yere yakalamayın,
• uçmaya zorlamayın,
• yem ve suyu kolay ulaşacağı yere koyun,
• düşüyorsa yüksek tünekleri azaltın,
• sakin bir ortamda tutun.

Rastgele aspirin, insan kalp ilacı veya idrar söktürücü vermeyin.

Kuşun nefes alışı kötüleşiyorsa evde tedavi denemek yerine veteriner değerlendirmesi gerekir.

Hangi Belirtiler Acildir?

Özellikle:

• dinlenirken ağız açık nefes alma,
• belirgin solunum güçlüğü,
• kafes tabanında güçsüz yatma,
• tekrar tekrar düşme veya bayılma benzeri atak,
• ciddi halsizlik,
• karın şişliğiyle birlikte nefes darlığı,
• ani denge veya nörolojik bozukluk

varsa beklemek doğru değildir.

Kalp hastalığı bu belirtilerin yalnızca bir olası nedenidir ancak neden ne olursa olsun kuşun durumu hızlı değerlendirilmelidir.

Muhabbet Kuşlarında Kalp Hastalığında En Önemli Nokta

Kalp hastalığını yalnız nefes darlığına bakarak anlamak mümkün değildir.

Aynı belirti:

• solunum hastalığında,
• karaciğer büyümesinde,
• obezitede,
• karın içerisindeki bir kitlede,
• enfeksiyonlarda,
• kalp hastalığında

görülebilir.

Bu nedenle amaç yalnız kuşun nefesini rahatlatmak değil, neden zorlandığını belirlemektir.

Muhabbet kuşlarında kalp hastalığı doğru teşhis edildiğinde uygun ilaçlar, beslenme ve yaşam düzenlemeleriyle bazı vakalar uzun süre yönetilebilir.

Ancak ileri kalp hastalığında “daha fazla uçsun, kalbi güçlensin” yaklaşımı doğru değildir.

Kalp hastalığından şüphe edilen kuşta en değerli adım, solunum ve genel durum kötüleşmeden kuşlar konusunda deneyimli bir veteriner hekime başvurmaktır.