Muhabbet Kuşuna Nesne İsmi Öğretilebilir mi?
Muhabbet Kuşuna Nesne İsmi Öğretilebilir mi?
Muhabbet kuşu belirli bir ses veya kelimeyi belirli bir nesneyle ilişkilendirmeyi öğrenebilir. Örneğin küçük bir top gösterildiğinde “top” kelimesi tekrar edilip kuşun bu nesneye dokunması pekiştirilebilir. Daha sonra birden fazla nesne arasından doğru olanı seçmesi istenebilir. Ancak bu davranışı insanlardaki dilsel nesne kavramıyla aynı düzeyde yorumlamak doğru değildir.
Eğitimde asıl hedef, kelime ile nesne arasında tutarlı bir bağ kurmaktır. Kuş yalnızca nesnenin bulunduğu yeri, sahibinin baktığı yönü veya el hareketini izliyorsa kelimeyi ayırt ettiği söylenemez. Bu nedenle seçim görevi ilerledikçe yan ipuçları azaltılmalıdır.
İlk Nesne Çok Belirgin ve Güvenli Olmalıdır
Başlangıç için kuşun korkmadığı, küçük ve güvenli bir nesne seçilir. Nesne kolay tutulabilir ya da gagalayıp dokunulabilir olmalıdır; sivri, boya dökülen veya yutulabilir küçük parçalı materyaller kullanılmamalıdır. Eğitim nesnesi günlük oyuncaklardan biri de olabilir, ancak kuşun ona aşırı bağlanmış olması seçim görevini etkileyebilir.
Nesne gösterilirken tek bir isim kullanılır. Aynı top için bazen “top”, bazen “oyuncak”, bazen başka bir lakap kullanmak başlangıçta gereksiz belirsizlik yaratır.
Önce Kelime ile Nesne Birlikte Sunulur
İlk aşamada nesne tek başına masada bulunur. “Top” denir ve kuş nesneye baktığında, yaklaştığında veya belirlenen seçim davranışını yaptığında ödüllendirilir. Eğer hedef davranış gaga ile dokunmaksa her seferinde aynı tepki beklenir.
Kuş nesneye rahatça gidiyorsa kelime, hareketten hemen önce söylenir. Zamanla insanın eli geri çekilir ve yalnız sözel işaret bırakılır. Amaç kuşu el hareketiyle nesneye sürüklemek değil, kelime duyulduğunda doğru hedefi bulmasını sağlamaktır.
İkinci Nesne Testin Başladığı Noktadır
Tek nesne varken kuşun doğru seçim yapması kolaydır çünkü başka seçenek yoktur. Gerçek ayrım, ikinci nesne eklendiğinde başlar. Örneğin top ve halka yan yana sunulur, “top” denildiğinde kuşun topa yönelmesi beklenir. Başlangıçta iki nesnenin konumu sık değiştirilmelidir.
Konum ve İnsan Bedeni İstemeden İpucu Verebilir
Doğru nesne hep sağ tarafta duruyorsa kuş kelime yerine sağ tarafı öğrenebilir. Eğitimci doğru nesneye bakıyor veya elini ona yakın tutuyorsa kuş bu beden dilini kullanabilir. Bu yüzden nesneler rastgele yer değiştirmeli ve insan mümkün olduğunca nötr durmalıdır.
Bir başka iyi kontrol, nesneleri farklı bir yüzeyde veya biraz farklı açıyla sunmaktır. Kuş yalnız tek masada seçim yapabiliyorsa çevre bağlamına fazla bağımlı olabilir. Yeni ortamda kısa ve kolay tekrarlar davranışın genellenmesine yardımcı olur.
Nesnenin Adını Söylemek ile Adını Taklit Etmek Farklı Becerilerdir
Muhabbet kuşu “top” kelimesini ses olarak taklit edebilir ama topu seçemeyebilir. Ya da topu doğru seçebilir fakat kelimeyi hiç söylemeyebilir. Ses taklidi ve kelime-nesne eşleştirmesi ayrı davranışlardır; biri diğerini otomatik olarak göstermez.
Bu ayrım eğitim hedefini daha net yapar. Amaç kuşun konuşmasıysa ses üretimi pekiştirilir; amaç nesneyi seçmesi ise doğru hedefe yönelmesi pekiştirilir. İki hedef daha sonra birleştirilebilir, ancak başlangıçta ayrı çalışmak daha temiz sonuç verir.
Birden Fazla Nesne Eklemek İçin İlk Ayrımın Sağlam Olması Gerekir
Kuş iki nesneyi farklı konumlarda güvenilir biçimde ayırabiliyorsa üçüncü nesne eklenebilir. Her yeni nesne seçenek sayısını artırdığı için görevi zorlaştırır. Çok hızlı ilerlemek rastgele seçimlerin artmasına neden olabilir.
Yeni nesne eklenirken eski iki nesne de arada test edilmelidir. Kuş yalnız son öğretilen nesneye yöneliyorsa önceki eşleşmeler zayıflamış olabilir. Kısa karışık denemeler hafızanın korunmasına yardımcı olur.
Günlük Hayatta Doğal Kullanım Öğrenmeyi Güçlendirebilir
Eğitim dışında da aynı isim tutarlı biçimde kullanılabilir. Kuşa top verilirken “top”, belirli bir tünek gösterilirken o tüneğe seçilen isim söylenebilir. Fakat kelimeyi yüzlerce kez arka arkaya tekrar etmek yerine anlamlı bağlamda kısa ve net kullanım daha doğaldır.
Muhabbet kuşuna nesne ismi öğretmek, kelime taklidiyle bilişsel seçimi birleştiren ilgi çekici bir zenginleştirme çalışması olabilir. En güvenilir yorum, kuşun kontrollü seçimlerde kelimeyle belirli nesne arasında öğrenilmiş bir ilişki kurduğunu göstermektir; bunun ötesindeki dilsel anlamlar için daha güçlü kanıt gerekir.
Gerçek Ayrımı Görmek İçin Yeni Örneklerle Test Yapılabilir
Kuş yalnız tek bir kırmızı topu “top” olarak seçiyorsa belirli nesneyi ezberlemiş olabilir. Öğrenme sağlamlaştığında aynı türden ama biraz farklı boyut veya yüzeyde ikinci bir top denenebilir. Kuş kelimeyi yeni örneğe de bağlayabiliyorsa ilişki tek nesnenin görüntüsünün ötesine taşınmaya başlamıştır.
Bu test çok erken yapılmamalıdır. Önce ilk nesneyle doğru seçim güvenilir hale gelir; sonra küçük değişiklikler eklenir. Yeni örnekte performans düşerse önceki kolay örneğe dönmek, eğitimin nerede zorlaştığını anlamayı sağlar.
Okumaya devam et
Bu rehberi paylaş
Bir kuş sahibine daha ulaşsın.
