Papağanlarda Psittakoz (Papağan Ateşi) Nedir?

Psittakoz, papağanlar ve birçok başka kuş türünde görülebilen Chlamydia psittaci adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır.

İnsanlara da bulaşabildiği için zoonotik bir hastalıktır.

Halk arasında:

papağan ateşi

ve bazen yanlış biçimde

papağan gribi

olarak adlandırılabilir.

Ancak önemli bir ayrım var:

Psittakoz kuş gribi değildir.

Psittakoz bakteriyel bir hastalıktır. Kuş gribi ise influenza A virüslerinin neden olduğu farklı bir enfeksiyondur.

Papağan Gribi Diye Bir Hastalık Var mı?

Tıbbi olarak “papağan gribi” adıyla tanımlanan tek bir hastalık yoktur.

Bu ifade çoğu zaman İngilizcedeki parrot fever teriminin yanlış çevrilmesi veya kuş gribiyle karıştırılması sonucu kullanılır.

Parrot fever’ın doğru karşılığı:

psittakoz

veya

papağan ateşidir.

Bu nedenle papağan sahiplerinin özellikle:

psittakoz

ile

avian influenza yani kuş gribini

birbirinden ayırması gerekir.

Psittakoza Ne Sebep Olur?

Hastalığın başlıca etkeni Chlamydia psittaci adlı bakteridir.

Bu bakteri yalnız papağanlarda görülmez.

Muhabbet kuşu,

Sultan papağanı,

kakadu,

Jako,

güvercin,

kanarya

ve çok sayıda başka kuş türünde enfeksiyon görülebilir.

Evcil kuşlarda özellikle papağan grubu önemli taşıyıcılardan biridir.

Her Enfekte Kuş Hasta Görünür mü?

Hayır.

Bu hastalığın en önemli özelliklerinden biri budur.

Bir kuş C. psittaci taşıdığı halde belirgin hastalık belirtisi göstermeyebilir.

Buna belirtisiz taşıyıcılık denir.

Kuş dışarıdan:

hareketli,

iştahlı

ve normal

görünebilir ancak bakteriyi dışkısı veya solunum salgılarıyla çevreye saçabilir.

Bu nedenle yalnız kuşun görünüşüne bakarak:

“Sağlıklı görünüyor, psittakoz olamaz.”

denemez.

Papağanlarda Psittakoz Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler kuşun türüne, yaşına, bağışıklık durumuna ve enfeksiyonun şiddetine göre değişebilir.

Görülebilecek belirtiler arasında:

iştahsızlık,

halsizlik,

kabarık durma,

kilo kaybı,

göz akıntısı,

burun akıntısı,

göz çevresinde iltihaplanma,

nefes almada zorlanma,

daha az ötme,

ishal benzeri dışkı

ve yeşil-sarı dışkı veya idrar kısmında renk değişikliği

bulunabilir.

Ancak bu belirtiler psittakoza özgü değildir.

Birçok farklı kuş hastalığında benzer bulgular görülebilir.

Yeşil Dışkı Psittakoz Olduğunu Gösterir mi?

Hayır.

Yeşil dışkı psittakoz vakalarında görülebilir ancak:

yeşil dışkı = psittakoz

şeklinde bir denklem kurulamaz.

Örneğin yem yemeyen bir kuşta da dışkı daha koyu yeşil görünebilir.

Karaciğer hastalıkları ve başka sağlık sorunları da dışkı rengini değiştirebilir.

Bu nedenle dışkı rengi tek başına tanı koydurmaz.

Psittakoz Nasıl Bulaşır?

Bakteri enfekte kuşların özellikle:

dışkısında,

burun salgılarında,

göz salgılarında

ve solunum salgılarında

bulunabilir.

Bu salgılar veya dışkı kuruduğunda küçük parçacıklar havaya karışabilir.

İnsan veya başka bir kuş bu kontamine tozu soluduğunda enfeksiyon oluşabilir.

Bu yüzden özellikle kurumuş kuş dışkısını havalandıracak biçimde temizlemek iyi bir yöntem değildir.

Kuşlar Birbirine Nasıl Bulaştırır?

Aynı ortamda yaşayan kuşlar:

kontamine dışkı,

solunum salgıları,

toz,

ortak kafes ekipmanları

ve yakın temas

yoluyla bakteriye maruz kalabilir.

Yeni alınan bir kuş belirti göstermeden bakteriyi taşıyorsa mevcut kuşlara da bulaştırabilir.

Bu nedenle yeni kuşu doğrudan mevcut sürüye eklemek iyi bir uygulama değildir.

Psittakoz İnsana Bulaşır mı?

Evet.

Psittakozun önemli olmasının temel nedenlerinden biri budur.

İnsanlarda bulaşma çoğunlukla enfekte kuşun kurumuş dışkısı veya solunum salgılarını içeren tozun solunmasıyla gerçekleşir.

Daha nadir olarak kuş ısırığı veya kuşun gagasıyla ağız arasında doğrudan temas gibi yollar da bildirilmiştir.

Kuşun yalnız kafesine dokunmak otomatik olarak hastalanacağınız anlamına gelmez.

Risk özellikle enfekte materyalin havaya karışması ve solunmasıyla artar.

İnsanlarda Psittakoz Belirtileri Nelerdir?

İnsanlarda belirtiler çoğunlukla kuşa maruz kaldıktan sonraki 5–14 gün içinde başlar.

En sık görülen belirtiler:

ateş,

üşüme,

baş ağrısı,

kas ağrısı

ve kuru öksürüktür.

Bazı vakalarda zatürre gelişebilir.

Daha ağır vakalarda farklı organları etkileyen komplikasyonlar da görülebilir.

Kuşla yakın temastan sonra bu tür belirtiler gelişirse sağlık çalışanına evde kuş bulunduğunu veya yakın zamanda kuşla temas edildiğini söylemek önemlidir.

İnsandan İnsana Bulaşır mı?

Çok nadirdir.

Psittakoz esas olarak kuştan insana bulaşan bir enfeksiyondur.

İnsandan insana bulaşma bildirilmiş olsa da yaygın bulaşma şekli bu değildir.

Psittakoz Nasıl Teşhis Edilir?

Kuşlarda tanı yalnız belirtilere bakılarak konmaz.

C. psittaci enfeksiyonunun belirlenmesinde:

PCR,

serolojik testler

ve uygun örneklerin laboratuvar analizi

kullanılabilir.

PCR için göz, ağız-boğaz bölgesi ve kloakadan alınan örnekler kullanılabilir.

Tanı bazen zor olabilir.

Tek bir testin sonucu kuşun klinik durumu ve geçmişiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Psittakoz Tedavi Edilebilir mi?

Evet.

Psittakoz uygun antibiyotik tedavisiyle tedavi edilebilir.

Kuşlarda en sık kullanılan ilaçlardan biri doksisiklindir.

Tedavi kısa süreli değildir; C. psittaci hücre içinde yaşayabildiği için uzun süreli tedavi gerekebilir.

Ancak:

ilaç,

doz,

uygulama şekli

ve tedavi süresi

kuşa göre belirlenmelidir.

Bu nedenle evde kalan antibiyotiği kullanmak veya başka bir kuş için hazırlanmış tedaviyi uygulamak doğru değildir.

Kuş Tedavi Olunca Bakteri Tamamen Biter mi?

Doğru tedavi enfeksiyonu kontrol altına alabilir ancak süreç yalnız ilaç vermekten ibaret değildir.

Aynı ortamda bulunan kuşların durumu,

kafes hijyeni,

ortak ekipmanlar

ve tekrar maruz kalma ihtimali

de değerlendirilmelidir.

Tedavi edilen kuş yeniden C. psittaci ile karşılaşırsa tekrar enfekte olabilir.

Psittakoz Şüphesi Olan Kuşta Ne Yapılmalı?

Kuşu diğer kuşlardan ayırın.

Dışkı ve yem artıklarını kuruyken süpürüp havaya kaldırmayın.

Temizlik sırasında yüzeyleri önce nemlendirmek, enfekte tozun havaya karışmasını azaltır.

Temizlikten sonra ellerinizi iyice yıkayın.

Kafes ekipmanlarını diğer kuşlarla paylaşmayın.

Özellikle evde başka kuşlar varsa durumun gecikmeden kuş konusunda deneyimli veteriner tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Kafes Temizlerken Maske ve Eldiven Gerekir mi?

Sağlıklı olduğu bilinen evcil kuşun normal günlük bakımında sürekli tıbbi koruyucu ekipman kullanmak gerekmez.

Ancak psittakozdan şüphelenilen veya tanı konmuş bir kuşun kafesi temizlenirken enfekte dışkı ve salgılarla teması azaltmak önemlidir.

Temel prensip:

toz kaldırmamak,

yüzeyi ıslatarak temizlemek,

elleri yıkamak

ve kontamine materyalle doğrudan teması azaltmaktır.

Yeni Alınan Papağan Psittakoz Taşıyabilir mi?

Evet.

Belirti göstermeyen taşıyıcılık mümkün olduğu için yeni bir kuş dışarıdan tamamen sağlıklı görünebilir.

Bu nedenle yeni kuşları mevcut kuşlarla hemen aynı kafese veya aynı yaşam alanına koymamak önemlidir.

Yeni kuşun sağlık durumu değerlendirilmeden mevcut sürüyle doğrudan temas ettirilmemesi yalnız psittakoz için değil, başka bulaşıcı kuş hastalıkları açısından da iyi bir önlemdir.

Psittakoz ile Kuş Gribi Aynı mı?

Hayır.

Bu eski yazının en büyük hatası buydu.

Psittakoz:
Chlamydia psittaci adlı bakterinin oluşturduğu enfeksiyondur.

Kuş gribi:
Avian influenza A virüslerinin oluşturduğu viral hastalık grubudur.

İkisi:

farklı etkenlere,

farklı epidemiyolojiye

ve farklı hastalık yönetimine

sahiptir.

“Papağan gribi” başlığı altında ikisini tek hastalık gibi anlatmak doğru değildir.

Papağan Kuş Gribine Yakalanabilir mi?

Avian influenza virüsleri esas olarak yabani su kuşları ve kümes hayvanlarıyla ilişkilidir, ancak başka kuşlar ve hayvanlar da enfekte olabilir.

Evcil kuşun:

yabani kuşlarla,

hasta veya ölü kuşlarla,

kümes hayvanlarıyla

veya kontamine dış ortamlarla

teması varsa risk farklılaşabilir.

Ancak evdeki bir papağanda solunum belirtisi görüldüğünde ilk yapılacak şey:

“Kesin H5N1 oldu.”

demek değildir.

Evcil papağanlarda solunum hastalıklarının çok sayıda başka nedeni vardır.

Papağan Sahipleri Psittakozdan Nasıl Korunabilir?

En etkili günlük önlemler oldukça basittir:

kafesi düzenli temizleyin,

kurumuş dışkıyı havaya kaldırmayın,

yem ve su kaplarını temiz tutun,

kuşa veya kafese temas ettikten sonra ellerinizi yıkayın,

kuşla ağız-gaga teması yapmayın,

yeni kuşları mevcut kuşlara hemen eklemeyin,

hasta görünen kuşları diğer kuşlardan ayırın.

Kuşun yaşam alanının temiz tutulması yalnız psittakoz değil, başka bulaşıcı hastalıkların kontrolü açısından da önemlidir.

Papağanlarda Psittakoz Nedir?

Net cevap:

Psittakoz, Chlamydia psittaci adlı bakterinin neden olduğu ve kuşlardan insanlara bulaşabilen bir enfeksiyondur.

Halk arasında papağan ateşi olarak da bilinir.

Bazı kuşlar hiç belirti göstermeden bakteriyi taşıyabilir.

Hasta kuşlarda:

halsizlik,

iştahsızlık,

göz ve burun akıntısı,

nefes sorunları,

kilo kaybı

ve dışkı değişiklikleri

görülebilir.

İnsanlarda ise ateş, baş ağrısı, kas ağrısı ve kuru öksürükle başlayıp bazı vakalarda zatürreye ilerleyebilir.

Ve en önemli nokta:

Psittakoz kuş gribi değildir.

Eski adıyla “papağan gribi” diye iki ayrı hastalığı tek başlıkta toplamak yerine doğru hastalık adı psittakoz veya papağan ateşidir.