Muhabbet Kuşlarında Kabuklu Dışkı

Muhabbet Kuşlarında Kabuklu Dışkı: Neden Olur ve Ne Yapılmalı?

Muhabbet kuşunun kafesinde sertleşmiş, kurumuş veya kabuk gibi görünen dışkılar fark edildiğinde bunun mutlaka sindirim sistemi hastalığı anlamına geldiğini düşünmek doğru değildir.

Burada öncelikle iki farklı durumu birbirinden ayırmak gerekir.

Birincisi, kafes tabanında bir süre beklediği için doğal olarak kuruyan dışkıdır.

İkincisi, kuşun yeni yaptığı dışkının normalden çok küçük, kuru veya sert görünmesi ya da dışkının kloaka çevresindeki tüylere yapışarak kurumasıdır.

İkinci durumda kuşun yem ve su tüketimi, dışkının diğer bölümleri, vücut ağırlığı ve genel davranışı birlikte değerlendirilmelidir.

Normal Muhabbet Kuşu Dışkısı Nasıl Görünür?

Muhabbet kuşunun dışkısı aslında üç bölümden oluşur:

• katı dışkı bölümü,
• beyaz veya krem renkli ürat,
• şeffaf idrar bölümü.

Katı dışkının rengi kuşun yediği besine göre genellikle yeşil veya kahverengi tonlarında olabilir.

Beyaz bölüm böbreklerden atılan üratlardır.

Çevrede az miktarda şeffaf sıvı bulunması da normaldir.

Bu nedenle kuş dışkısını değerlendirirken yalnız dışkının “sert mi, sulu mu” olduğuna değil bu üç bölümün görünümüne birlikte bakmak gerekir.

Kafes Tabanındaki Dışkının Kuruyup Kabuklaşması Normal mi?

Evet.

Yeni yapılmış normal bir kuş dışkısı nemlidir.

Kafes tabanında birkaç saat kaldığında içindeki su buharlaşır ve dışkı:

• sertleşebilir,
• küçülebilir,
• zemine yapışabilir,
• üst yüzeyi kabuk gibi görünebilir.

Bu tek başına hastalık değildir.

Bu nedenle sağlık değerlendirmesi yapacaksanız saatlerdir kafeste bekleyen dışkıya değil yeni yapılmış dışkıya bakın.

Eski dışkının kuru olması kuşun susuz kaldığını göstermez.

Yeni Yapılmış Dışkının Çok Kuru ve Küçük Olması Ne Anlama Gelir?

Yeni yapılmış dışkının sürekli olarak normalden daha küçük ve kuru görünmesi farklı nedenlerle ilişkili olabilir.

En basit nedenlerden biri kuşun daha az yemesidir.

Kuş yeterince yem tüketmediğinde dışkının:

• miktarı azalabilir,
• boyutu küçülebilir,
• görünümü değişebilir.

Bu nedenle küçük dışkı gördüğünüzde yalnız sindirim sistemine değil kuşun gerçekten ne kadar yem yediğine de bakın.

İştahsızlıkla birlikte dışkı miktarının belirgin şekilde azalması önemli bir sağlık belirtisidir.

Susuzluk Dışkıyı Kurutabilir mi?

Ciddi sıvı kaybı kuşun genel vücut dengesini etkileyebilir.

Ancak yalnız dışkının kuru görünümüne bakarak “kuş susuz kalmış” teşhisi koymak doğru değildir.

Susuz veya hasta bir kuşta başka belirtiler de bulunabilir:

• halsizlik,
• yem tüketiminin azalması,
• kilo kaybı,
• davranış değişikliği,
• genel güçsüzlük.

Muhabbet kuşunun önünde her zaman temiz ve taze su bulunmalıdır.

Kuş az su içiyor diye ağzına zorla su damlatmak güvenli değildir. Sıvının solunum yollarına kaçma riski vardır.

Kloaka Çevresine Dışkı Yapışması Normal mi?

Hayır.

Sağlıklı bir muhabbet kuşunda kloaka ve çevresindeki tüyler normalde temiz olmalıdır.

Dışkının sürekli olarak kloaka çevresine yapışması ve burada kuruyarak sert bir tabaka oluşturması araştırılması gereken bir durumdur.

Bunun nedeni dışkının normal kıvamını kaybetmesi veya kuşun genel durumunun bozulması olabilir.

Özellikle:

• ishal,
• fazla idrar,
• dışkının yapışkanlaşması,
• kloaka problemi,
• genel hastalık ve güçsüzlük

kloaka çevresinin kirlenmesine yol açabilir.

Kloakaya Yapışmış Dışkı Ne Zaman Tehlikelidir?

Biriken dışkı kloaka açıklığını kısmen veya tamamen kapatıyorsa sorun önemlidir.

Kuş:

• dışkılarken ıkınıyorsa,
• kuyruğunu kaldırıp tekrar tekrar zorlanıyorsa,
• dışkı miktarı azalmışsa,
• kloaka çevresi şişmişse,
• karın bölgesi büyümüşse

beklemek doğru değildir.

Özellikle dişi kuşlarda dışkı yapamama veya belirgin ıkınma yalnız sindirim sistemi problemi değildir.

Yumurta ve diğer üreme sistemi problemleri de değerlendirilmelidir.

Kloakaya Kurumuş Dışkı Evde Nasıl Temizlenir?

Kuru dışkıyı çekerek veya kopararak çıkarmayın.

Tüy ve deri dokusuna yapışmışsa bölge zarar görebilir.

Yalnız dış yüzeydeki kurumuş dışkı ılık su veya steril serum fizyolojik ile nemlendirilerek yumuşatılabilir.

Yumuşadıktan sonra kendiliğinden kolay ayrılan materyal nazikçe temizlenebilir.

Şunları kullanmayın:

• sirke,
• alkol,
• limon,
• sabun,
• deterjan,
• yağ,
• güçlü antiseptikler.

Kloaka tıkalıysa veya materyal kolayca ayrılmıyorsa zorlamayın.

Temizlemek sorunun nedenini ortadan kaldırmaz. Tekrar tekrar kirleniyorsa asıl neden araştırılmalıdır.

İshal Kabuklu Dışkıya Neden Olabilir mi?

İshal doğrudan “kuru dışkı” oluşturmaz.

Fakat gerçek ishalde dışkı kloaka çevresindeki tüylere bulaşabilir.

Daha sonra bu materyal kuruduğunda sert ve kabuklu bir tabaka hâline gelebilir.

Bu nedenle sahibinin “kabuklu dışkı” diye gördüğü problem bazen aslında öncesinde yaşanan ishalin kloaka çevresinde kurumasıdır.

Burada önemli olan yalnız kurumuş materyali temizlemek değil, ishalin nedenini araştırmaktır.

Poliüri ile İshal Karıştırılmamalı

Muhabbet kuşlarında dışkının etrafındaki sıvının artması her zaman ishal değildir.

Katı dışkı bölümü normal görünürken yalnız şeffaf sıvı miktarı artıyorsa buna poliüri denir.

Sulu sebzeler, fazla su tüketimi, stres veya bazı hastalıklar poliüri oluşturabilir.

Gerçek ishalde ise dışkının katı bölümü de şekilsiz ve sulu hâle gelir.

Bu ayrım önemlidir çünkü ikisinin nedenleri aynı değildir.

Kalsiyum Eksikliği Kabuklu Dışkı Yapar mı?

Kalsiyum eksikliğini doğrudan kabuklu veya kuru dışkının temel nedenlerinden biri olarak göstermek doğru değildir.

Kalsiyum metabolizmasındaki ciddi bozukluklar özellikle:

• kas fonksiyonlarını,
• kemikleri,
• üreme sistemini

etkileyebilir.

Fakat yalnız dışkının kuru görünmesi kuşa kalsiyum başlanması için yeterli değildir.

Gereksiz kalsiyum veya D vitamini kullanımı da sağlık problemi oluşturabilir.

D Vitamini Eksikliği Kabuklu Dışkı Yapar mı?

Doğrudan böyle bir belirti beklenmez.

D vitamini kalsiyum metabolizması ve kemik sağlığında önemli rol oynar ancak:

“Dışkı sertleşti = D vitamini eksikliği.”

şeklinde bir bağlantı kurulamaz.

Vitamin eksiklikleri yalnız dışkıya bakılarak teşhis edilmemelidir.

Koksidiyoz Kabuklu Dışkı Yapar mı?

Koksidiyozu muhabbet kuşlarında kabuklu dışkının temel açıklaması olarak vermek doğru değildir.

Bağırsak parazitleri ve diğer sindirim hastalıkları:

• ishal,
• kilo kaybı,
• iştahsızlık,
• dışkıda değişiklik

oluşturabilir.

Fakat kuru ve kabuklu dışkı belirli bir parazit hastalığının ayırt edici belirtisi değildir.

Dışkıdaki değişikliğe bakıp rastgele parazit ilacı verilmemelidir.

Mide Mayası Dışkıyı Değiştirebilir mi?

Evet.

Muhabbet kuşlarında görülebilen Macrorhabdus ornithogaster enfeksiyonunda:

• kilo kaybı,
• halsizlik,
• geri çıkarma,
• ishal,
• dışkıda sindirilmemiş tohumlar

görülebilir.

Ancak kuru veya kabuklu dışkı mide mayasının tipik ve tek başına tanı koydurucu belirtisi değildir.

Özellikle kuş yem yediği hâlde zayıflıyorsa veya dışkıda sindirilmemiş yem bulunuyorsa veteriner değerlendirmesi gerekir.

Antibiyotik Kullanımı Kabuklu Dışkı Yapar mı?

Antibiyotikler sindirim sistemi üzerinde etkiler oluşturabilir ve bazı kuşlarda dışkının görünümü tedavi sırasında değişebilir.

Ancak:

“Antibiyotik bağırsak florasını bozdu, dışkı kabuklandı.”

şeklinde doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak doğru değildir.

Dışkısı değişen kuşta kullanılan ilaç, hastalığın kendisi, beslenme ve genel durum birlikte değerlendirilmelidir.

Veteriner tarafından başlanmış antibiyotik yalnız dışkı değişti diye kendi kendine kesilmemelidir.

Stres Dışkıyı Değiştirebilir mi?

Evet.

Kuşlar stres altında kısa süreli dışkı değişiklikleri gösterebilir.

Örneğin:

• yakalanma,
• taşıma,
• veteriner ziyareti,
• ani korku,
• yeni eve gelme

sonrasında dışkının sıvı miktarı geçici olarak artabilir.

Ancak günlerce devam eden anormal dışkıyı yalnız strese bağlamak doğru değildir.

Dışkının Rengi Hastalığı Gösterir mi?

Renk bazı durumlarda yararlı bir ipucudur ancak tek başına teşhis koydurmaz.

Besinler dışkı rengini belirgin şekilde değiştirebilir.

Örneğin farklı renkli sebzeler veya yemler sonrasında renk geçici olarak değişebilir.

Buna karşılık:

• taze kırmızı kan,
• katranı andıran siyah dışkı,
• uzun süre devam eden belirgin anormal renk

daha dikkatli değerlendirilmelidir.

“Yeşil dışkı = karaciğer hastalığı” gibi tek renk üzerinden teşhis yapılmamalıdır.

Dışkıda Sindirilmemiş Yem Normal mi?

Hayır.

Dışkının içerisinde sürekli olarak bütün veya belirgin şekilde sindirilmemiş tohum görülmesi normal kabul edilmez.

Bu durum:

• mide mayası,
• sindirim ve emilim problemleri,
• bazı gastrointestinal hastalıklar

ile ilişkili olabilir.

Özellikle buna kilo kaybı da eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Muhabbet Kuşunun Dışkısı Azaldıysa Ne Anlama Gelir?

Dışkı miktarındaki belirgin azalma çoğu zaman kuşun daha az yemesiyle ilişkilidir.

Bu nedenle kafeste küçük ve az sayıda dışkı gördüğünüzde kuşun yemliğe gerçekten gidip gitmediğini kontrol edin.

Ancak dışkı yapamama, karın şişliği veya sürekli ıkınma varsa durum farklıdır.

Özellikle dişi muhabbet kuşlarında yumurta sıkışması ve başka üreme sistemi sorunları dışkılamayı etkileyebilir.

Kabuklu Dışkı İçin Elektrolit Verilir mi?

Rutin olarak hayır.

Yalnız dışkının kuru görünmesi kuşun suyuna elektrolit eklemek için yeterli neden değildir.

Veteriner hekimin belirlediği ciddi sıvı kaybı bulunan hastalarda sıvı ve elektrolit desteği gerekebilir.

Ancak evde hazırlanmış:

• tuzlu su,
• şekerli su,
• ballı su,
• insan elektrolit karışımları

rastgele verilmemelidir.

Kabuklu Dışkı İçin Vitamin Kullanılır mı?

Yalnız bu belirti nedeniyle vitamin başlanmamalıdır.

Vitaminler eksiklik varsa yararlı olabilir ancak dışkının görünümü tek başına hangi vitaminin eksik olduğunu göstermez.

Özellikle A ve D gibi yağda çözünen vitaminlerin gereğinden fazla kullanılması zararlı olabilir.

Evde Dışkıyı Nasıl Takip Etmelisiniz?

Kafes tabanına beyaz veya açık renkli temiz kâğıt sermek takibi kolaylaştırır.

Sonraki birkaç saat içerisinde yapılan taze dışkıları inceleyin.

Şunlara bakın:

• dışkı sayısı,
• boyutu,
• katı bölümün şekli,
• üratların görünümü,
• sıvı miktarı,
• sindirilmemiş yem olup olmadığı,
• kan bulunup bulunmadığı.

Bir veya iki sıra dışı dışkı her zaman hastalık değildir.

Önemli olan değişikliğin sürekli hâle gelmesi ve kuşta başka belirtilerin bulunmasıdır.

Ne Zaman Veteriner Hekime Başvurulmalı?

Özellikle dışkı değişikliğine:

• yem yememe,
• kilo kaybı,
• sürekli kabarık durma,
• normalden fazla uyuma,
• kusma veya geri çıkarma,
• dışkıda sindirilmemiş tohum,
• taze kan,
• katran benzeri siyah dışkı,
• sürekli ishal,
• ıkınma,
• kloaka çevresinde sürekli dışkı birikmesi,
• dışkı sayısında belirgin azalma,
• kafes tabanında durma

eşlik ediyorsa veteriner değerlendirmesi gerekir.

Kloaka tamamen dışkıyla kapanmışsa veya kuş dışkılamak için sürekli zorlanıyorsa beklemeyin.

Muhabbet Kuşlarında Kabuklu Dışkıda En Önemli Nokta

“Kabuklu dışkı” tek başına bir hastalık değildir.

Kafes tabanında bekleyip kurumuş dışkı çoğu zaman tamamen normaldir.

Asıl dikkat edilmesi gereken:

• yeni dışkının sürekli anormal görünmesi,
• dışkı miktarının azalması,
• kloaka çevresine dışkı yapışması,
• ishal veya poliüri,
• dışkıda sindirilmemiş yem veya kan,
• kuşun genel durumunun değişmesidir.

Bu nedenle kabuklu dışkı gördüğünüzde rastgele kalsiyum, vitamin, antibiyotik, parazit ilacı veya elektrolit vermeyin.

Önce gerçekten neyin değiştiğini belirleyin: dışkının kendisi mi anormal, yoksa normal dışkı yalnızca kafeste bekleyip kurumuş mu?

Bu ayrım gereksiz tedavilerin önüne geçer ve gerçek sağlık problemlerinin daha erken fark edilmesini sağlar.