Kuşlarda Grit Kuş Kumu Kullanımı

Petshoplarda “kuş kumu”, “grit”, “mineral kum” veya “sindirim kumu” adıyla satılan ürünleri görmüş olabilirsiniz.

Paketlerin üzerinde genellikle kuşların dişleri olmadığı için bu kuma ihtiyaç duyduğu, grit olmadan tohumları öğütemeyeceği veya sindiriminin bozulacağı yazılır.

Bu bilgi bütün kuşlar için doğru değildir.

Özellikle muhabbet kuşları, sultan papağanları ve diğer papağan türlerinde grit çoğu zaman gerekli değildir. Çünkü bu kuşlar tohumu olduğu gibi yutmaz. Gaga ile dış kabuğunu ayırır ve iç kısmını yer.

Dolayısıyla “kuşların dişi yok, o halde her kuş grit yemeli” şeklinde bir kural yoktur.

Üstelik gereksiz yere sunulan grit bazı kuşlarda fazla tüketilebilir ve sindirim sisteminde ciddi sorunlara yol açabilir.

Bu yüzden önce elimizdeki ürünün ne olduğunu, sonra da kuşun gerçekten buna ihtiyacı olup olmadığını anlamak gerekir.

Grit Kuş Kumu Nedir?

Grit denildiğinde aslında birbirinden farklı iki ürün grubu aynı isim altında karşımıza çıkabilir.

Birincisi çözünmeyen grittir.

Küçük taş, çakıl, granit, silika veya benzeri sert parçacıklardan oluşur. Sindirim sisteminde hemen çözünmez ve taşlıkta besinlerin mekanik olarak parçalanmasına yardımcı olabilir.

İkincisi ise çözünebilen grittir.

İstiridye kabuğu, kireç taşı ve benzeri kalsiyum içeren materyaller bu gruba girer. Bunlar zamanla sindirim sisteminde çözünür ve daha çok mineral, özellikle de kalsiyum kaynağı olarak değerlendirilir.

İki ürünün görevi aynı değildir.

Bu nedenle üzerinde yalnızca “kuş kumu” yazan bir ürünü alırken içeriğine bakmak önemlidir.

Kuşların Taşlığı Ne İşe Yarar?

Kuşların dişleri yoktur ancak sindirim sistemlerinde taşlık adı verilen güçlü kaslı bir bölüm bulunur.

Taşlık, besinlerin fiziksel olarak parçalanmasına yardımcı olur.

Buradan da yıllarca şu sonuç çıkarılmıştır:

“Kuşun dişi yoksa taşlığında mutlaka kum veya taş olması gerekir.”

Asıl hata buradadır.

Taşlığın çalışması için her kuş türünün dışarıdan grit tüketmesi gerekmez.

Kuşun yediği besinin yapısı ve onu gagasıyla nasıl hazırladığı önemlidir.

Bütün bir tohumu kabuğuyla birlikte yutan bir kuş ile tohumu önce gagasında açıp yalnızca iç kısmını yutan muhabbet kuşu aynı şekilde değerlendirilmez.

Muhabbet Kuşlarına Grit Kuş Kumu Verilir mi?

Rutin olarak verilmesi gerekmez.

Muhabbet kuşları tohumları genellikle gagalarıyla kırar, kabuğunu ayırır ve içindeki çekirdeği tüketir.

Bu nedenle tohumu öğütebilmek için taşlıklarında grit bulundurmaları gerekmez.

Kuşunuzun yemliğinin dibinde biriken boş kabukları gördüyseniz bunu zaten fark etmişsinizdir.

Muhabbet kuşu tohumu bütün halde mideye göndermiyor.

Bu yüzden sağlıklı bir muhabbet kuşuna “sindirim yapabilsin” düşüncesiyle grit vermenin belirgin bir faydası yoktur.

Tam tersine bazı kuşlar grit önlerine sürekli konduğunda gereğinden fazla yiyebilir.

Bu durumda grit taşlık ve sindirim kanalında birikebilir.

Papağanların Grite İhtiyacı Var mı?

Genel olarak hayır.

Sultan papağanı, cennet papağanı, forpus, Afrika gri papağanı, Amazon papağanı, kakadu ve diğer birçok papağan türü de yemi gagasıyla işler.

Tohumların kabuğunu ayırabilir, meyve ve sebzeleri parçalayabilir ve yiyeceği daha küçük parçalar halinde yutabilirler.

Bu nedenle papağanların sindirim için taş veya grit tüketmesi zorunlu değildir.

“Doğada papağanların taş yediği görülüyor” şeklindeki gözlemler de evde sürekli grit verilmesi gerektiğini göstermez.

Bir kuşun çevresinde bulunan küçük mineral parçalarını ara sıra yutmasıyla kafesine sürekli dolu bir grit kabı konulması aynı şey değildir.

Kanaryalar ve İspinozlar Grit Kullanmalı mı?

Bu konuda eski kaynaklarla daha güncel veteriner önerileri arasında farklılık görülebilir.

Geçmişte kanarya ve ispinoz gibi küçük tohum yiyen kuşlara düzenli grit verilmesi yaygın bir uygulamaydı.

Ancak bu kuşların da birçok tohumu kabuğundan ayırarak yediği biliniyor.

Bu nedenle modern veteriner kaynaklarında kanarya ve ispinozların da sindirim için mutlaka grit tüketmesi gerektiği görüşü desteklenmiyor.

Kuşun türü, beslenme şekli ve kullanılan ürünün içeriği burada önemlidir.

Özellikle çözünmeyen grit söz konusuysa “tohum yiyor, demek ki grit gerekir” diye otomatik karar vermek doğru değildir.

Güvercin ve Kumrularda Durum Farklı mı?

Bir miktar farklıdır.

Güvercin ve kumru gibi bazı kuşlar besinleri papağanlardan farklı şekilde tüketir ve bütün parçaları yutabilir.

Bu nedenle bu türlerde grit kullanımı daha uzun süredir tartışılan ve bazı koşullarda kullanılan bir uygulamadır.

Buna rağmen burada bile sınırsız grit verilmesi doğru değildir.

Veteriner kaynaklarında güvercin ve kumrulara küçük miktarda sindirilebilir istiridye kabuğu griti sunulabileceği belirtilirken, fazla grit tüketiminin sindirim problemlerine yol açabileceği de özellikle vurgulanır.

Dolayısıyla “güvercin grit kullanabilir” ile “önünde sürekli sınırsız kum bulunmalıdır” aynı şey değildir.

Grit Kuş Kumunun Fazlası Zararlı mı?

Evet.

Asıl dikkat edilmesi gereken noktalardan biri budur.

Bazı kuşlar kendilerine sunulan griti normalden fazla tüketebilir.

Özellikle hastalık, stres veya beslenme dengesizliği bulunan kuşlarda alışılmadık maddeleri aşırı tüketme görülebilir.

Fazla miktarda çözünmeyen grit sindirim sisteminde birikebilir.

Taşlık dolabilir, besinlerin normal geçişi bozulabilir ve ciddi durumlarda tıkanma gelişebilir.

Grit parçacıkları sindirim kanalının hassas iç yüzeyini de tahriş edebilir.

Yani “fazlasını kuş zaten yemez, ihtiyacı kadarını seçer” düşüncesine güvenmemek gerekir.

Grit Tıkanması Nasıl Anlaşılır?

Evde yalnızca belirtilere bakarak grit tıkanması teşhisi konulamaz.

Ancak grit tüketen bir kuşta iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik, dışkı miktarında değişiklik, kusma veya yem çıkarma, karın bölgesinde rahatsızlık ve genel durum bozulması görülüyorsa sindirim sistemi problemi düşünülmelidir.

Kuşunuz grit veya başka mineral parçalarını aşırı miktarda yediyse belirtilerin ortaya çıkmasını beklemek de doğru değildir.

Kuşlar konusunda deneyimli veteriner hekime bilgi verin.

Gerekirse görüntüleme yöntemleriyle sindirim sisteminde anormal miktarda mineral bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir.

Kuş Kumu Kalsiyum Kaynağı mıdır?

Her kuş kumu değildir.

Burada çözünmeyen grit ile çözünebilen mineral kaynaklarını yeniden ayırmak gerekir.

Granit veya küçük taş parçaları kuşun kalsiyum ihtiyacını karşılayan bir besin değildir.

İstiridye kabuğu veya kalsiyum karbonat içeren çözünebilir ürünler ise kalsiyum sağlayabilir.

Fakat kuşun kalsiyuma ihtiyacı olması, mutlaka “grit” kullanması gerektiği anlamına gelmez.

Mürekkep balığı kemiği, dengeli formüle edilmiş yemler veya veteriner hekimin gerekli gördüğü uygun kalsiyum desteği ayrı seçeneklerdir.

Özellikle yumurtlayan dişi kuşlarda kalsiyum ihtiyacı önemlidir ancak bilinçsizce mineral takviyesi yapmak da doğru değildir.

Kalsiyum dengesi yalnızca “ne kadar kalsiyum yediği” meselesi değildir. Beslenmenin bütünü ve D vitamini durumu da önem taşır.

Kuş Kumu ile Mürekkep Balığı Kemiği Aynı Şey mi?

Hayır.

Bu ikisi sık karıştırılır.

Mürekkep balığı kemiği büyük ölçüde kalsiyum içeren, kuşun gagalayabildiği ve sindirilebilen bir mineral kaynağıdır.

Çözünmeyen grit ise küçük sert parçacıklardan oluşur ve mekanik öğütme amacıyla taşlıkta bulunabilir.

Muhabbet kuşunun çözünmeyen grite ihtiyaç duymaması, mürekkep balığı kemiğinin de gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Bunlar aynı ürün değildir ve aynı amaçla kullanılmaz.

Kuş Kumu Parazitleri Önler mi?

Hayır.

Grit kuş kumunun bağırsak parazitlerini önlediğini veya tedavi ettiğini gösteren bir standart veteriner uygulaması yoktur.

Kuşta parazit varsa bunun tanısı dışkı incelemesi veya gerekli diğer testlerle konulur ve uygun antiparaziter tedavi uygulanır.

Kuşun yemliğine mineral kum koymak parazit tedavisinin yerine geçmez.

Grit Antibakteriyel midir?

Kuş kumunu bağırsaktaki zararlı bakterileri öldüren bir ürün olarak değerlendirmek de doğru değildir.

Bazı ticari grit karışımlarında aktif kömür, mineraller veya farklı katkılar bulunabilir.

Ancak bu durum gritin kendisini antibakteriyel bir tedavi haline getirmez.

Kuşta bakteriyel bir sindirim sistemi hastalığı varsa sebebin belirlenmesi ve gerekiyorsa veteriner tedavisi uygulanması gerekir.

Grit Bağırsak Florasını Düzenler mi?

Hayır.

Grit probiyotik değildir.

Bağırsaktaki faydalı bakterileri artıran veya mikrobiyotayı düzenleyen standart bir ürün olarak kullanılmaz.

Görevi, uygun türlerde mekanik sindirime yardımcı olmak veya ürünün yapısına bağlı olarak mineral sağlamaktır.

“Bağırsak florasını dengeler” gibi ifadeler gritin gerçek işlevini aşar.

Kuş Kumu Kabızlığa veya İshale İyi Gelir mi?

Grit bir kabızlık veya ishal ilacı değildir.

Kuşun dışkısında belirgin bir değişiklik varsa bunu kum vererek çözmeye çalışmak doğru değildir.

Dışkının değişmesinin beslenmeden enfeksiyonlara, karaciğer ve böbrek hastalıklarından parazitlere kadar çok farklı nedenleri olabilir.

Özellikle dışkı değişikliği birkaç gün sürüyor veya kuşta halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı ya da kabarma eşlik ediyorsa veteriner değerlendirmesi gerekir.

Grit Yeme Karıştırılır mı?

Muhabbet kuşu ve papağanlarda sindirim için grit gerekli olmadığı için yeme karıştırılması da gerekmez.

Bu yöntem kuşun ne kadar grit tükettiğini kontrol etmeyi zorlaştırır.

Grit kullanılması uygun görülen bir kuş türünde bile ürünün yemle zorla karıştırılması yerine veteriner hekimin veya ürüne özel güvenilir besleme talimatının izlenmesi daha doğrudur.

Kuşun “ihtiyacı kadarını kesin bilir” varsayımıyla önüne sınırsız miktar koymak da güvenli değildir.

Kafes Tabanına Kuş Kumu Serilir mi?

Sindirim amacıyla kafes tabanına grit veya kum sermek iyi bir yöntem değildir.

Tabandaki materyal dışkı, yem artıkları ve suyla kirlenebilir.

Kuş da bu zeminden parçacıkları yiyebilir.

Kafes tabanını takip etmek için temiz kağıt kullanmak dışkının rengini, miktarını ve görünümünü gözlemlemeyi de kolaylaştırır.

Ayrıca kuşun kafes tabanındaki kumu yemesi ne kadar tükettiğini anlamanızı zorlaştırır.

Kumlu Tünekler Güvenli mi?

Kuşların tırnaklarını aşındırması için yüzeyi zımpara veya kumla kaplanmış tünekler satılır.

Bunları rutin tünek olarak kullanmak iyi bir fikir değildir.

Sert ve aşındırıcı yüzey kuşun ayağında tahrişe yol açabilir.

Ayrıca yüzeyden kopan mineral parçalarının yenmesi de özellikle papağanlarda gereksiz grit tüketimine neden olabilir.

Kuşun ayak sağlığı için farklı kalınlıklarda doğal ve güvenli dallardan yapılmış tünekler çok daha uygun bir seçimdir.

Kuş Kumu Alırken İçeriğine Bakmak Neden Önemli?

“Kuş kumu” tek başına yeterli bir açıklama değildir.

Bir paketin içinde ince taş olabilir.

Başkasında istiridye kabuğu bulunabilir.

Bir diğerinde kömür, deniz kabuğu ve çeşitli mineral parçaları birlikte olabilir.

Dolayısıyla yalnızca ürün adına bakarak ne işe yaradığını anlayamazsınız.

Şu soruları sorun:

Üründe çözünmeyen taş veya kum mu var?

İstiridye kabuğu gibi çözünebilen kalsiyum kaynağı mı var?

Kömür veya başka katkılar eklenmiş mi?

Kuşunuzun türünün gerçekten bu ürüne ihtiyacı var mı?

Bu dört soru, paket üzerindeki “sindirimi destekler” cümlesinden çok daha değerlidir.

Muhabbet Kuşuna Kuş Kumu Vermiyorsak Sindirimi Nasıl Desteklenir?

Sağlıklı bir muhabbet kuşunun sindirim sistemini desteklemek için grit vermeniz gerekmez.

Asıl önemli olan dengeli beslenmedir.

Kuşun yalnızca yağlı tohumlarla beslenmemesi, uygun sebzeleri tüketmesi, temiz suya ulaşabilmesi ve genel beslenmesinin türüne uygun olması gerekir.

Kuşun sindiriminde bir sorun varsa da çözüm otomatik olarak grit değildir.

İştahsızlık, dışkı değişikliği, kusma, kilo kaybı veya kursak problemleri varsa neden araştırılmalıdır.

Grit Kuş Kumu Gerçekten Faydalı mı?

Doğru kuşta ve doğru ürün kullanıldığında bir işlevi olabilir.

Ama bütün evcil kuşların ihtiyaç duyduğu temel bir takviye değildir.

Özellikle muhabbet kuşları ve papağanlarda çözünmeyen grit sindirim için gerekli değildir.

Kanarya ve ispinozlarda da kabuğu ayırarak tüketilen tohumlar nedeniyle rutin grit ihtiyacı eskiden düşünüldüğü kadar net değildir.

Güvercin, kumru veya bütün taneleri yutan diğer bazı türlerde grit konusu farklı değerlendirilebilir.

İstiridye kabuğu gibi çözünebilen ürünleri de taş grit ile aynı kefeye koymayın. Bunların temel değeri mekanik öğütmeden çok mineral sağlamalarıdır.

En önemlisi kuş kumunu “sindirim ilacı”, “parazit önleyici”, “bağırsak florası düzenleyici” veya “enerji artırıcı” gibi görmemektir.

Muhabbet kuşunuz veya papağanınız sağlıklıysa grit vermediğiniz için sindirimi eksik kalmaz.

Bazen kuşa bir şey eklemek değil, gereksiz olanı vermemek daha doğru bakımdır.